संत एकनाथ अभंग ३१०१ ते ३२००

पहा पहा उसां बैसलासे काळ । भरली ते वेळ न चुके मग ॥१॥
सर्वही संबंधीं असतां जवळी । नेईल तात्काळीं तुजलागीं ॥२॥
पाहे पां तो बोका बैसतो टपूनी । जातो उचलोनी घेउनी अंश ॥३॥
एका जनार्दनीं किती भाकूं कींव । नायकती जीव गुंतले ते ॥४॥

काळाचे आहारीं । पडसी शेवटीं निर्धारीं ॥१॥
ऐसें असोनि ठाउक मना । परि न स्मरे रामराणा ॥२॥
गुंतले ते मायाजाळीं । न कळे गळीं लागती ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । वाचे न म्हणती नारायण ॥४॥

नेमिला काळ लागला पाठीं । हे तों दिठी पाहती ॥१॥
एकापाठीं दुसरें जाय । वायां हाय हाय उरते ॥२॥
न सोडी तो लागला मागें । शिणते वाउगे मूर्ख ते ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । पडती वदनीं काळाचे ॥४॥

अगाध जीवनीं मत्स्य ते असती । नाहीं दुःखप्राप्ति तयां कधीं ॥१॥
परि आलिया ढीवर घालितसे गळ । मग तळतळ करुनी काय ॥२॥
आमीष देखोनी भक्षावया जाय । परिनेणे काळ आहे म्हणोनियां ॥३॥
एका जनार्दनीं प्राणी तेक भुलले । आमिषा गुंतले मीनापरी ॥४॥

देखती निमाले आपुले पुर्वज । पितापुत्र सहज तेही गेले ॥१॥
नाहीं त्या यमासी करुणा कवणाची । भोगविती दुःखाची नाना योनी ॥२॥
सुकृत पदरीं मूळ नाहीं दोरा । घालितां अघोरा अंत न लगे ॥३॥
एका जनार्दनीं नाहीं तेथें सुख । भोगविती दुःख न सांगवे ॥४॥

आयुष्य जातें पळ पळ तुजला कैसें कळेना । दो दिवसाची तनु हे साची आलासी रे पाहुणा ॥१॥
चौसष्ट घडीयामाजीं रात्र गेलीं समजेना । आयुष्य खातो काळ तुम्हीं राम कां रे म्हणाना ॥२॥
नरदेह पांचाचा आणिलासे उसना । कांहीं तरी स्वहित करा व्यर्थ कां रे वल्गना ॥३॥
राम दृढ धरशील तरी तुटेल यातना । भ्रांति माया काढी नको पडुं बंधना ॥४॥
वाल्मिक तरला उलट्या नामस्मरणा । एका जनार्दनीं म्हणे जाई साधुदर्शना ॥५॥

जैसा गळीं लागला मासा । तैसा फांसा यमाचा ॥१॥
जाणते परी वेडे होती । फेरे घेती चौर्‍यांयशी ॥२॥
परि नेघे रामनाम । सदा काम विषयाचें ॥३॥
म्हणे जनार्दनीं एका । यासी सुटका कैसेनी ॥४॥

घटिका भरतां न लगे वेळ । उभा काल वाट पाहे ॥१॥
कोणी न ये रे संगाती । वायां होतसे फजिती ॥२॥
माप भरतां नाहीं गुंती । वायां कुंथी फळ काय ॥३॥
शरण रिघा जनार्दनीं । मोक्षदानीं उदार ॥४॥
एका विनवी जनार्दनीं । अंतकाळीं नाहीं कोणी ॥५॥

देह अवसानीं काळाची तों संधी । पोहोंचली आधीं येवोनियां ॥१॥
कोण सोडवील तुजलागीं बापा । श्रीराम जपा लवलाही ॥२॥
छाया जैशी हाले नाशिवंत खरी । तैशीच ही परी देहाचिया ॥३॥
एका जनार्दनीं भुलूं नको माया । काळ तो लवलाह्मा नेईल बापा ॥४॥

आळस करसी नाम घेतां । जासी यमाचिया पंथा । कोण ती सर्वथा । सोडवील तुजलागीं ॥१॥
बंधु बहिणी न ये कामा । काय सांगावें तुज अधमा । गुंतलासी स्त्रीभोग कामा । तेव्हां दूर पळती ते ॥२॥
कोण्ही न होती कोणाचे । तूं म्हणसी मामे भाचे । एका जनार्दनीं साचे । कोणी नाहीं पामरा ॥३॥

काळें ग्रासिलेंक सकळ । उरला जाऊं नेदी वेळ । घटिका आणि पळ । रामनाम स्मरे जना ॥१॥
अरे आलेती संसारा । कांहीं ती विचार करा । आयुष्याचा दोरा । तुटे तो न कळेची ॥२॥
करुणा नाहीं तया यमासी । काढिती वोढिती जिवासी । भोगविती चौर्‍यांशी । यातना ते दुस्तर ॥३॥
म्हणोनी येतसे करुणा । शरण एका जनार्दना । वाचें रामनाम म्हणा । मग सुख पावाल ॥४॥

नरदेहीं सुख सोहळा संस्कार । परितेथें विकार दैवयोगें ॥१॥
बालत्वाचें सुख अज्ञान दशेंत । रामनाम मुखांत न ये कधीं ॥२॥
तरुण अवस्था विषयांचे ध्यान । न ये तें भजन मुखीं कदा ॥३॥
जरेनें वेष्टिलें जालें वृद्धपण । एका जनार्दन भजन नेणें ॥४॥

भोगोनी नान योनी । आलासी आतां या जनीं ॥१॥
ऐसा धरी मागील आठव । करी देहाचें वाटीव ॥२॥
नाहीं तरी जाशील वायां । पुनरपि यमालया ॥३॥
येतां जातां शिणतोसी । एका जनार्दनीं कां न भजसी ॥४॥

अल्प आयुष्य नरदेहीं जाण । कांहीं तरी भजन करी वाचे ॥१॥
जाणार जाणार नरदेह जाणार । न चुकेक वेरझारा जन्ममृत्यु ॥२॥
करी धंदा आठवी गोविंदा । वायां तूं आपदा नको घेऊं ॥३॥
एका जनार्दनीं पंढरी पाहून । तेथें करी मन ठेवणें देखा ॥४॥

पळ पळ आयुष्य खातसे काळ । कां रे होसी सबळक पोसणा तूं ॥१॥
वाढविसी देह काळाचें भातुकें । कां रे तुज कौतुकें सुख वाटे ॥२॥
नामस्मरण करितां लाजसी पामरा । भोगिसी अघोरा यमदंडा ॥३॥
एका जनार्दनी सांगतसे हित । कां रे न घ्या त्वरित हरिनाम ॥४॥

काळानें ग्रासिलें सावधान व्हा रे । सोडवण करा रे हरिनामें ॥१॥
आयुष्य सरलीया कोण पां सांगाती । पुढें हो फजिती यमदंड ॥२॥
उपाय तो सोपा नामाचा गजर । न करी विचार पुढें काहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं तूं कां रे अंधळा । देखतोसी डोळां सुख दुःख ॥४॥

आपुलिया हिता आपण जागिजे । वायां न नागविजे देही देहा ॥१॥
हाचि अनुताप घेऊनियां मना । करी पां चिंतना रामनाम ॥२॥
नाहीं कांहीं मोल सुलभ फुकाचें । घेई सदा वाचे रामनामक ॥३॥
एका जनार्दनीं किती हें सांगावें । गुंतलें ते हावे नायकती ॥४॥

कां रे नागविसी काळा । मानिसी संसार सोहळा । शेवटीं तो गळां । यमपाश पडतील ॥१॥
वाचे म्हणे रामनाम । आणीक नको दुजें काम । मोक्ष मुक्ति धाम । नामें एका जोडती ॥२॥
वाउगें जप तप कर्म । याचा न धरी संभ्रम । वाचे गाय सदा नाम । तेणें सर्व जोडतसे ॥३॥
एका जनार्दनीं नेमक । कायावाचा – मनें सप्रेम । वाचे सम्रतसे नाम । श्रीराम सर्वदा ॥४॥

अशाश्वत देह काळाचें भातुकें पंचप्राण कौतुकें खेळ तेथें ॥१॥
जीव शिव दोन्हीं मध्य बैसाकार । व्यापारी व्यापार सर्व त्याचा ॥२॥
जीव गुंतलासे विषयाचे वोढीं । शिव जाणे गौरी आत्मस्वरूप ॥३॥
ऐसा हा खेळ अनादि पसर । एका जनार्दनीं निर्धार नाम जपा ॥४॥

देहाचिये माथां काळाची तों सत्ता । म्हणोनि सर्वथा घोका राम ॥१॥
आदि मध्य अंतीं काळ लागलाहे । क्षणक्षणां पाहे वास त्यासी ॥२॥
सर्व जाणोनियां अंधळें पैं होती । काळ नेतांचि देखतो ते दुजा ॥३॥
परि रामनामीं न धरिती विश्वास । निकट समयास धांवाधांवी ॥४॥
एका जनार्दनीं भुलले ते प्राणी । तया सोडवाणी कोण करी ॥५॥

येवोनिया काळ बैसलासे उसां । झाकितोसी कैसा डोळे आतां ॥१॥
वाचे नारायण वदे तूं सादर । काळपाश साचार चुके जेणें ॥२॥
वायां हा संसार करसी हावभरी । काळाची तो फेरी निकट आली ॥३॥
एका जनार्दनीं नको यातायाती । संसार फजिती जन्म दुःख ॥४॥

आला रे आला आला काळ निकटी । राम नाम कोटी केव्हां जपसी ॥१॥
बाळ तरुण वृद्ध दशा ती पावली । काळाची पडली छाया अंगीं ॥२॥
यातायाती करतां जन्म वायां गेला परी नाहीं वदला मुखीं राम ॥३॥
एका जनार्दनीं फजितखोर जिणें । सवेंचि मरणें पुढती जन्म ॥४॥

देह हा काळाचा जाणार शेवटीं । याची धरुनी मिठी गोडी काय ॥१॥
जाणार जाणार जाणार हें विश्व । वाउगाचि सोस करसी काय ॥२॥
प्रपंच काबाड एरंडाचे परी । रसस्वाद तरी कांहीं नाहीं ॥३॥
नाशिवंतासाठीं रडतोसी वायां । जनार्दनीं शरण निघे तूं पायां ॥४॥
एका जनार्दनीं भेटी होतां संतांची । मग जन्ममरनाची चिंता नाहीं ॥५॥

सावधान सर्व आहे । तुझे हात आणि पाय । तोंवरीं तूं जाय । तीर्थयात्रेकारणेकं ॥१॥
सरलीया आयुष्यकाळ । इंद्रिये होतील विकळ । कांही न चाले बळ । वाउगी ते तळमळ ॥२॥
डोळे कान नाक आहे । तोंवरी संतां शरण जाय । हीं मावळलीया होय । हाय हाय तुजलागीं ॥३॥
काय म्हणशी माझें माझें । हें तों शेवटींचें वोझें । एका जनार्दनीं दुजें । तुज कोण सोडवील ॥४॥

काय याचे मुखीं बैसे दांतखीळ । नामोच्चारा बळ क्षीण होतें ॥१॥
काय याचे कर्ण बधिर पैं वहिले । हरिकीर्तनीं जाहले पांगुळ ते ॥२॥
काय याचे नेत्रां अंधत्व तें आलेक । न देखती सांवळें रूप कधीं ॥३॥
एका जनार्दनीं ऐसा तो चांडाळ । त्याचा मन विटाळ नको नको ॥४॥

सुखरूप असतां म्हणे माझें माझें । संकट देखोनियां घाली देवावरी वोझें ॥१॥
पापी तो अधममती । कदा नेणे नामस्मरण गती ॥२॥
नामावांचोनि गती नाहीं । ऐसेंक वेदशास्त्र बोलती पाहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं म्हणे भुलला । पुनः अधम जन्मा आला ॥४॥

होई शरणागत भाकी रे करुणा । तरीच बंधना चुकशील ॥१॥
आपुलें तूं हित करूनियां घेई । सदा वाचे गाई रामनाम ॥२॥
जंववरी आहे इद्रियसंबंध । तोंवरी तूं बोध करी मना ॥३॥
एका जनार्दनीं मावळलिया दीप । सहजची खेप येईल बापा ॥४॥

चौर्‍यायंशी लक्ष योनी फिरे । परि मनीं सोय न धरे ॥१॥
दोचि अक्षरांचें काम । अधम नुच्चारी रामनाम ॥२॥
मरतीयां हांसे । आपण स्वयें मरतसे ॥३॥
एका जनार्दनीं भांड । जन्मोनी लाजविली रांड ॥४॥

चोर्‍यांयशी लक्ष देहाप्रती । कोटी कोटी फेरे होती ॥१॥
अवचट देह मनुष्य जन्म । तेथें साधावें परब्रह्मा ॥२॥
जन्मोनियां मनुष्यदेहीं । परमार्थ साधिला तो नाहीं ॥३॥
सदा विषयीं अनुसंधान । भुले प्रपंचीं अनुदिन ॥४॥
तया नोहे संतभेटी । एकाजनर्दनीं जातां भेटी ॥५॥

देहाचि तों देह जोडी । साधी परमार्थ घडी ॥१॥
हेंचि निकें रे साधन । येणें न घडे बंधन ॥२॥
देहीं देह शुद्ध पाहे । सहज परमार्थ होये ॥३॥
सांडोनियां देहीं आटी । एका जनार्दनीं तैं भेटी ॥४॥

आयुष्य देहींचें जंव पुरलें नाहीं । तंवचि हृदयीं राम जपा ॥१॥
आपुलेच देहीं करा सोडवण । चुकवा पतन यमलोकीं ॥२॥
संसाराचा छंद वाउगा पसारा । यांत सैरावैरा हिंडुं नका ॥३॥
एका जनार्दनीं धरा भरंवसा । श्रीराम सरसा वाचे वदा ॥४॥

तू म्हणशील बा हें माझें । वायां वाहसी वाउगें ओझें ॥१॥
सोडी दे टाकूनी परता येई । रामनाम वाचे सदा गाई ॥२॥
नामाचि जाण सत्य सार । वायां कां वाहशील भार ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम सार । वेदशास्त्रीं हा निर्धार ॥४॥

जन्ममरणांच्या चुकवा रे खेपा । यासी तो सोपा राममंत्र ॥१॥
वेळोवेळां वाचे उच्चारावें नाम । तेणें निष्काम प्राणी होय ॥२॥
सायास नाहीं अनायासें वर्म । वाचे रामनाम आठवावें ॥३॥
एका जनार्दनीं नामविण काहीं । आणिक थोर नाहीं कलीमाजीं ॥४॥

साडंआ वाउगे ते बोल । वाचे म्हणा विठ्ठल विठ्ठल ॥१॥
तेणें तुटती यातना । भवपाश तुटेल जाणा ॥२॥
बैसला जिव्हारीं । व्यापूनि ठेला तो अंतरीं ॥३॥
एका जनार्दनीं ध्यान । ध्यानीं मनीं विठ्ठल पूर्ण ॥४॥

सीमगीयाचे सणीं । रामकृष्ण न म्हणे कोण्ही ॥१॥
महाशब्द उच्चारण । कैसे भुलले अज्ञान ॥२॥
गजरें शब्द करी । एका जनार्दनीं म्हणा हरी ॥३॥

नामाचा उच्चार करितां कोण्ही हांसे । तयासी होतसे नरकवास ॥१॥
साबडे बोबडे गावोत भलते । परि ते सरते पांडुरंगा ॥२॥
अभाविकनें मांडिला पसारा । तया नाहीं थारा उभयलोकीं ॥३॥
एकाजनार्दनीं भावाचें भजन । दंभाचें कारण नाहीं देवा ॥४॥

नेणतेपण पाडुरंगा ध्याई । सदोदित गाई रामनाम ॥१॥
मग तुज सोपे मार्ग ते असती । पांडुरंग चित्तीं दृढ धरी ॥२॥
एका जनार्दनीं काया वाचा मन । करी समर्पण देवापायीं ॥३॥

कां रे नायकसी गव्हारा । कां रे न भजसी ईश्वरा ॥१॥
सोपा मंत्र विठ्ठराज । तेणें पुरे सर्व काज ॥२॥
नको संसाराचें कोड । अंतकांळीं यमदंड ॥३॥
एका जनार्दनीं कींव भाकी । रामनाम वदा मुखीं ॥४॥

मंत्रामाजीं मंत्र विठ्ठल त्रिअक्षरीं । जपतां निर्धारीं सुख होय ॥१॥
म्हणोनियां करा लागपाठ बळें । संसारीं अंधळे होऊं नका ॥२॥
संसारसागर भरला दुस्तर । विठ्ठल पैलपार नौका जगीं ॥३॥
तापत्रयें तापली भवार्णवीं पीडिली । तयां विठ्ठलवली प्रकाशली ॥४॥
जाणिवेचे डोहीं नको पडुं फेरे । विठ्ठल उच्चारें कार्यसिद्धि ॥५॥
एका जनार्दनीं विठ्ठलाची आण । दुजा तारी कोण मज सांगा ॥६॥

एक वेळ वाचे वेद कां रे नाम । निरसे सर्व श्रम भवदूःख ॥१॥
नाम हे नौका नाम हे नौका । जगीं तारक देखा भाविकांसी ॥२॥
एका जनार्दनीं नाम हें अमृत । सेवितां त्वरित मुक्ति होय ॥३॥

घ्यावया वोखदाची वाटी । माता साखर दे चिमुटी ॥१॥
तेणेंक घोटी गोडपणें । हारे व्याधी नाना पेणें ॥२॥
तयासाठीं घाबरी । माता होय ती निर्धारी ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । तैसा लोभ ठेवा मनीं ॥४॥

भवरोगा औषध जाण । नाममात्रा नारायण ॥१॥
तेणें निरसे भवरोग । न लगे साधन अष्टांग ॥२॥
कामक्रोधाची झाडणी । नामें होय तत्क्षणीं ॥३॥
एका जनार्दनीं नाममात्रा । उद्धरील कुळगोत्रा ॥४॥

सुख एक आहे हरि आठवितां । इतर जपतां दुःख बहु ॥१॥
ऐशी आठवण धरूनि मानसीं । हरि गावा मुखासी दिननिशीं ॥२॥
सारे दिन करा संसाराचा हेत । परी भजनीं प्रीत असों द्यावी ॥३॥
एका जनार्दनी धरूनि विश्वास । होई कां रे दास संतचरणीं ॥४॥

नाथिलाचि देह नाथिला प्रपंच । नाथिली कचकच अवघें वांव ॥१॥
नाथिलेंचि दान नाथिलाचि धर्म । नाथिलेंचि कर्म नाथिलें हें ॥२॥
नाथिला आचार नाथिला विचार । नाथिला अविचार सर्व देहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं नाथिलाचि देह । नाथिला संदेह मिथ्या जाणा ॥४॥

स्वप्नवत देह स्वप्नवत संसार । नाहीं पारावार दुःखा तेथें ॥१॥
काय त्याची गोडी लागसीसे मूढा । नाचतो माकोडा गारोड्याचा ॥२॥
स्त्री पुत्र धन कवणाचें तें आप्त । वायां भुललें चित्त म्हणें माझें ॥३॥
सावध होउनी गाये रामनाम । एका जनार्दनीं विश्राम तेणें तुज ॥४॥

जिता मायबापा न घालिती अन्न । मेल्या प्रेतावरी करिती पिंडदान ॥१॥
पहा पहा संसारींचा कैसा आचारु । जिता अबोला मा मेल्या उच्चारु ॥२॥
जित्या मायाबापा न करिती नमन । मेल्यामगें करिती मस्तक वपन ॥३॥
जित्या मायबापा धड गोड नाहीं । श्राद्धीं तळण मळण परवडी पाही ॥४॥
जित्या मायबापा गालीप्रदान । मेल्या त्याचेनी नांवें देती गोदान ॥५॥
जित्या मायबापा नेदी प्याला पाणी । मेल्या पितरांलागीं बैसती तर्पणीं ॥६॥
प्याया पाणी न घालिती सासरा जिता । पिंडापाशीं येती मग दंडवता ॥७॥
एका जनार्दनीं कृपेचें तान्हें । विधिनिषेध दोन्हीं आतळों नेदी मनें ॥८॥

जगाची ती रहाटी । जैशी अंधाहातीं दिली काठी । चिखलाची पाउती । काय मार्ग दिसे ॥१॥
तैसे भुलोनियां जन । गेले म्हणती माझे जाण । बा कवणाचें कवण । कामा न ये शेवटीं ॥२॥
चालतो पाहतो ऐकतो कानीं । दुजियाचे गुणदोश मनीं । नका आणूं चुकवा पतनीं । पुढील पेणें अंतरू नका ॥३॥
हेंचि बोधाचें लक्षण । धरा हृदयीं याची खुण । शरण एका जनार्दन । वारंवार विनवितसे ॥४॥

प्रपंची सदा सक्त । रामनामीं नाहीं चित्त ॥१॥
तया म्हणावे तें काय । व्यर्थ शिणविली माय ॥२॥
वायां जिणें पैं तयाचें । सदा मान दंभीं नाचे ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । तया सोडवील कोण ॥४॥

कैंचे ध्येय ध्याता ध्यान । अवघें विषयावरी मन ॥१॥
तेथें कैचें कर्माचरण । सदा विषयींच मन ॥२॥
कैंचा दोष कैंचा गुण । अवघे विषयींच मन ॥३॥
कैंचा बोध कैंचा भेद । सदा विषयीं तो धुंद ॥४॥
ऐसा भुलोनि विषयीं । एका जनार्दनीं बुडे पाहीं ॥५॥

ऐसे लागलिया ध्यान । अंतकाळीं ठसावें मन ॥१॥
म्हणोनि भोगक्षयें जाण । मागील देहाचें अनुसंधान ॥२॥
मागील सांडी रे दगड । कां घालिसी पायखोडा ॥३॥
भुलोनि जाऊं नको वायां । एका जनार्दनीं लागे पायां ॥४॥

वैर करुनी मन मारावें । मनाधीन पैं न व्हावें ॥१॥
मनामार्ग जाऊं नये । मन आकळुनी मन पाहे ॥२॥
मन म्हणे तें न करावें । मनीं मनासी बांधावें ॥३॥
मन म्हणेल तें सुख । परी पाहतां अवघें दुःख ॥४॥
एका जनार्दनीं मन । दृढ ठेवावें आकळून ॥५॥

पांथस्थ घरासी आला । प्रातःकाळीं उठोनि गेला ॥१॥
तैसें असावें संसारीं । जैसी प्राचीनाची दोरी ॥२॥
बाळीं घराचार मांडिला । तो सवेंचि मोडूनि गेला ॥३॥
एका विनवी जनार्दना । ऐसें करी गा माझ्या मना ॥४॥

लटिका संसार । वाचे उच्चारी हरिहार ॥१॥
तरी दुःख निरसन । मना होय समाधान ॥२॥
नित्य करी संतसेवा । शुद्ध भावें भजें देवा ॥३॥
एका जनार्दनीं धाला । तोंचि संसार तरला ॥४॥

दुबळ्यांसी धन । सांपडलिया नोहे जतन । अभाविकांसी नाम जाण । तैशा रीतीं ॥१॥
धनलोभीयाचे परी । जैसें चित्त धनावरी । तैसें हृदया माझारीं । नाम जप ॥२॥
कामी पुरुषाचें ध्यान । तया न कळे आप्तजन । जैसा पारध्याधीन । मृग होय ॥३॥
अभाविकाचे बोल । नव्हती ते फोल । एका जनार्दनीं मोल । तया नाहीं वेंचत ॥४॥

देह अशाश्वत नाम हें शाश्वत । म्हणोनि विवादत श्रुति शास्त्रें ॥१॥
नाशिवंतासाठीं राननाम तुटी । ससाराची आटी करिती जन ॥२॥
जडत्व पाषाण नामेंचि तरले । अभेदें भरले देह ज्याचें ॥३॥
शुद्धभाव पोटीं वासना निर्मळ । संकल्प बरळ नव जाती ॥४॥
एका जनार्दनीं दृढ हा निश्चय । राम सखा होय तयालागीं ॥५॥

नाशिवंत सकळीक । शाश्वत माझा नायक ॥१॥
बरवें मजला कळलें । पूर्वपुण्य तें फळलें ॥२॥
प्रपंच अवघा दुःखरूप । सुखरुप आत्मस्वरुप ॥३॥
स्वरुपीं रमल्या भय नाहीं । एक जनार्दनाचे पायीं ॥४॥

उपाय यासी एक आहे । जो या जाय शरण विठ्ठला ॥१॥
मग न चले काळाचें बळ । घेतां सरळ नामक वाचे ॥२॥
आम्हां आलेसे प्रचीत । म्हणोनि मात सांगतों ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । विठ्ठल वदनीं उच्चारा ॥४॥

नाकळे जो आकळ । भक्तिप्रेमाचा वत्सल । रूप धरूनि कोमळ । भीमातटीं उभा ॥१॥
त्याचा छंद असो जनी । काया वाचा आणि मनीं । संचिताची हानी । कदा काळीं न होवो ॥२॥
जें जें होत कर्माकर्म । अथवा उत्तम ते धर्म । प्राचीन ते कर्म । तयापासूनि सोडवी ॥३॥
एकविधि धरी भाव । मागें देवापदीं ठाव । संचिताची हाव । तयापाशीं नुरेचि ॥४॥
ऐसा बळकट करी नेम । धरी संतसमागम । एका जनार्दनीं धाम । पावसी तूं वैकुंठ ॥५॥

अवघा वायां संसार । अवघा सार विठ्ठल ॥१॥
अवघे आले वायां जाती । फजिती हे समजेना ॥२॥
अवघे नरदेहीं चोर । अवघा सार विठ्ठल ॥३॥
अवघें वायां जातें जन्म । अवघें कर्म चुकेना ॥४॥
अवघ लटिका साच नव्हे । अवघा वायां जात असे ॥५॥
अवघा जनीं भरला । एका जनार्दनीं उरला ॥६॥

शिणल्या भरल्या विठोबाचें नाम । विश्रांतीचें धाम पंढरपुर ॥१॥
म्हणोनियां करा नामाचाचि लाहो । पंढरीचा नाही पहा डोळां ॥२॥
एका जनार्दनीं पुरवील आशा । पंढरीनिवासा पाहतांचि ॥३॥

तोचि एक संसारीं । वाचे हरिनाम उच्चारी ॥१॥
न करी आणिक पैं धंदा । नित्य आठवी गोंविदा ॥२॥
हरिनाम चिंतना । ज्याची रंगली रसना ॥३॥
एका जानर्दनीं संत । ज्याचें समाधान चित्त ॥४॥

चौर्‍यांयशीं भोगितां । दुःख न सरे सर्वथा । संतसमागम घडतां । दुःख नासे तात्काळ ॥१॥
नको गुतूं या संसारीं । पडसी काळाचे आहारीं । संतसमागम धरी । तैं यातना चुकती ॥२॥
मागें बहुतांचा उद्धार । संतीं केलासे साचार । तोचि हा धरी निर्धार । संतसंग सर्वदा ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । संतसंग सुलभ जाण । भोळ्याभाविकांक तारण । समागम संतांचा ॥४॥

आशापाश सोडोनि देई । संतासीं तूं शरण जाईं । चौर्‍याशींचें भय नाहीं । प्राणिया तुज ॥१॥
आवडी धरीं संतसंग । कामक्रोधा होय भंग । षडवैरीयां मार्ग । मोकळाची ॥२॥
संतसंग धरतां चित्तीं । उपाधी ते सर्व तुटती । भावें होय मोक्षप्राप्ती । क्षणमात्रें ॥३॥
नाहीं आणीक साधन । संतसंगतीवांचून । शरण एका जनार्दन । संतसंग धरीं ॥४॥

पळभरी संतसंगती । कोटीयुगें तया विश्रांती । ऐसें बोलतसे श्रुती । पाहे पां जना ॥१॥
वेदशास्त्रा पुराण । महिमा संतांचाचि जाण । शुकादिक रंगून । रंगले रंगीं ॥२॥
अर्जुना उपदेशिलें । उद्धवातें बोधिलें । व्यासादिक रंगलें । हृदयीं सदा ॥३॥
तें दृढ हृदयीं धरी । आणीक नको पाहुं फेरी । एका जनार्दनीं धरीं । हृदयामाजीं ॥४॥

देही धर्म विहित करी । अद्वैत भाव चित्तीं धरी । सर्वभावे नमस्कारी । एक आत्मा म्हणोनी ॥१॥
तेणें तुटे रे बंधन । वाचे जपे जनार्दन । आणिक नको रे साधन । रामकृष्ण स्मर सुखें ॥२॥
पवित्र त्याचें हे कुळ । आचार त्याचाचि सुशीळ । अखंड जे सर्वकाळ । नाम जपती ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम । परब्रह्मा तें निष्काम । हरे भवश्रम । जन्मजराव्याधी ॥४॥

येणें पंथें बहुत तरले निश्चितीं । आवडी जे गाती विठोबासी ॥१॥
तारक हा मंत्र सोपा पैं सर्वासी । उच्चारितां अहर्निशीं सर्वसिद्ध ॥२॥
पापा प्रायश्चित कलियुगीं नाम । आणिक सोपें वर्म संतसेवा ॥३॥
न लगे दंडन मुंडन ते आटी । नाम घेतां होटीं सर्व जोडें ॥४॥
एका जनार्दनीं संतांसी शरण । चुके जन्ममरण नाना पीडा ॥५॥

भाव धरी कां रें साचा । उच्चार करीं नामाचा । पंथ विठोबाचा । दृढ धरीं ॥१॥
विठ्ठल विठ्ठल वाचे । वदे कां रे तूं साचें । दोष जातील जन्माचें । संदेह नाहीं ॥२॥
आळस न करी क्षणभरी । वाचे उच्चार श्रीहरी । यमयातना बोहरी । तेणें होय ॥३॥
भक्ति दृढ धरीं नामीं । पडुं नको वाउगा श्रमीं । विठोबाचे नामीं । विश्वास धरीं ॥४॥
पतित पावन । नाम हें सत्व वचन । एका जनार्दनीं चरणं । दृढ धरीं ॥५॥

दुस्तर सायास न करीं । वाचे म्हणे हरिहरी । वैकुंठ पायरी । सोपी तेणें ॥१॥
तें नाम विठोबाचें । सुलभ वदें कां रे वाचे । अनंता जन्माचें दोष जाती ॥२॥
प्रचीत पाहे अर्धक्षण । नाम उच्चारी रे जाण । तेणें तुटे भवबधन । यमदुतांचें ॥३॥
नाम घेतां उठाउठीं । पातकाच्या पळती थाटी । पुर्वज उद्धरती कोटी । बेचाळिसासहित ॥४॥
एका जनार्दनीं प्रेम । गाईं तूं विठ्ठल नाम । आणिक सोपें वर्म । नाहीं नाहीं ॥५॥

संसार असार जाणोनि निर्धार । केलासे विचार सनकादिकीं ॥१॥
नामीं आतुडले नामीं आतुडले । साधन साधिलें हेंचि एक ॥२॥
अर्जुना उपदेश हाचि सांगे कृष्ण । एका जनार्दनीं खूण बाणलीसे ॥३॥

घाली देवावरी भार । आणिक न करी विचार । योगक्षेम निर्धार । चालवील तुझा ॥१॥
वाचे गाय नामावळी । वासुदेवीं वाहे टाळीं । प्रेमाचें कल्लोळीं । नित्यानंदें सर्वथा ॥२॥
सोस घेई कां रेक वाचे । रामकृष्ण वदतां साचें । धरणें उठतें यमाचें । निःसंदेह ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । करी रामनाम ध्वनी । कैवल्याचा दानीं । रक्षी तुज निर्धारें ॥४॥

नेम धरीं विठ्ठलामीं । पडुं नको वाउगा भ्रमीं । सांगतसे गृहस्थाश्रमीं । साधन सोपें ॥१॥
करी नामस्मरण । वाचे म्हणे नारायण । चुकेल पतन । यातायाती ॥२॥
इहलोक परलोक । धन्य होती सकळीक । उभय कुळ पावन देख । नाम स्मरतां ॥३॥
कलीमाजीं सोपें वर्म । उच्चारीं तूं श्रीराम । आणिक नको श्रम । वाउगाची ॥४॥
जाउनी पाहे तुं पंढरी । उभा असे विटेवरी । एका जनार्दनीं धरीं । चरण त्याचे ॥५॥

बहु जन्मांचे सायास । विटे उभा हृशेकेश । पाहे पुंडलीकास । सम चरणीं ॥१॥
जाई जाई पंढरपुरा । स्नान करीं तूं भीवरा । जन्माचातो फेरा । तेणें चुके ॥२॥
व्रत करीं एकादशी । जागरण अहर्निशीं । संतसभे सरसी । टाळी वाहे ॥३॥
आळस तूं न करीं । वाचे म्हणे विठ्ठल हरी । सांडोनियां थोरीं । नाम घे आवडी ॥४॥
जनीं वसे जनार्दन । एका दृढ धरी चरण । अर्पियेल तनमन । विठ्ठल वाचे ॥५॥

जया म्हणती नीचवर्ण । स्त्री शुद्रादि हीनजन ॥१॥
सर्वाभूतीं देव वसे । नीचा ठाई काय नसे ॥२॥
नीच कोठोनि जन्मला । पंचभूतां वेगळा जाला ॥३॥
तया नाहीं का जनन । सवेंचि होत पतन ॥४॥
नीच म्हणोनि काय भुली । एका जनार्दनीं देखिली ॥५॥

शास्त्रज्ञ पंडित हो कां वेदवक्ते । परी हरि भजनीं रत वंद्य सदा ॥१॥
भक्तीचें कारण तेणें सरतेपण । वाउगाची शीण जाणिवेचा ॥२॥
मी एक जाणता पैल नेणता । ऐसा विकल्प भाविता पतन जोडे ॥३॥
एका जनार्दनीं विकल्प त्यजोनी । विठ्ठल चरणीं मिठी घाली ॥४॥

साधिता साधन योगी शिणताती । तेथें तुझी मति काय बापा ॥१॥
उलट पालट न करी गोल्हाट । आहे तोचि नीट पाहे बापा ॥२॥
पंचाग्नी साधन धूम्रपान यज्ञ । आहे तो संपूर्ण उभा बापा ॥३॥
साधन खटपट वाउगा तो बोभाट । एका जनार्दनी नीट उभा बापा ॥४॥

शिणसी कां रे वायां । वाचे वदे पंढरीराया ॥१॥
मग तुज नाहीं रे बंधन । पारुषे पां कर्माकर्म ॥२॥
कर्म धर्म न करी तूं सोस । अवघा विठ्ठलचि देख ॥३॥
नको करूं कुंथाकुंथी । तेणें होते फजिती ॥४॥
अनुभव घेई देखा । एका जनार्दनीं सुखा ॥५॥

जरी न बनेचि गुरुवचनीं । तरी बैसोनि सहजासनीं । हेंचि एक निर्वाणी । साधेजे सुख ॥१॥
सकळीं सकळपणें । अखंडरूप पाहणें । साध्य हेंचि साधनें । करुनी घेईं ॥२॥
जया संतचरणीं नाहीं भावो । त्यासी लडिवाळ संदेहो । तेथें साधनामाजीं देवो । दिसे कैसा ॥३॥
हेतु मातु अनुमाना । आकळी दृध एकमना । अधिकचि कल्पना । वाढविली ॥४॥
जाणीव नेणीव हें वाड । कल्पनेचें समूळ झाड । तुझें तुजचि आड । उभे ठाकती ॥५॥
नाना हेतु विवंचना । सांडुनियां कल्पना । एका जनार्दना । शरण रिघे ॥

लक्ष चौर्‍यांयशीं फिरतां । अवचिता लाभ हातां ॥१॥
उत्तम पावला नरदेह । त्याचें सार कांहीं पाहे ॥२॥
नको श्रमूं विषयकामा । कांहीं तरी भजे रामा ॥३॥
मरणजन्मांच्या खेपा । निवारीं निवारीं रे बापा ॥४॥
एका जनार्दनीं गूज सोपें । रामनाम सदा जपे ॥५॥

देह सांडावा न मांडावा । येणें परमार्थुची साधावा ॥१॥
जेणें देहीं वाढें भावो । देहीं दिसतसे देवो ॥२॥
ऐसें देहीं भजन घडे । त्रिगुणात्मक स्वयें उडे ॥३॥
त्रिगुणात्मक देहो वावो । एका जनार्दनीं धरा भावो ॥४॥

देह ऐसें वोखटें । पृथ्वीमाजीं नाहीं कोठें ॥१॥
वोखटें म्हणोनि त्यागावें । मोक्ष सुखार्थ नागवावें ॥२॥
जैसें भाडियाचें घोडें । दिनु सरल्या पंथ मोडे ॥३॥
हेतु ठेवूनि परमार्था । एका जनार्दनीं ठेवीं माथा ॥४॥

देह आहे तुम्हां आधीन । तोंवरी करा भजन ॥१॥
पडोनि जाईल शरीर । मग कराल विचार ॥२॥
यातना यमाची अपार । कोण तेथें सोडविणार ॥३॥
आला नाहीं अंगीं घाव । तंव भजा पंढरीराव ॥४॥
एका जनार्दनीं सांगे । वाउगे मागें नका जाऊं ॥५॥

आलासी पाहुणा नरदेहीं जाणा । चुकवी बंधनापासूनियां ॥१॥
वाउगाची सोस न करीं सायासा । रामनाम सौरसा जप करीं ॥२॥
यज्ञायागादिका न घडती साधनें । न्युन पडतां सहज पतन जोडे ॥३॥
एका जनार्दनीं चुकवीं वेरझार । करीं तूं उच्चार अखंड वाचे ॥४॥

काय मनुष्यदेहाचें होय । नाशिवंत जाय शेवटीं ॥१॥
हें तो काळाचें खाजें सहजी । कांहीं तरी राजी हरि करा ॥२॥
जाता आयुष्य न लगे वेळ । स्मरें घननीळ रामराणा ॥३॥
एका जनार्दनीं भाकी कींव । वायां हांव धरूं नका ॥४॥

आयुष्य सरतां न लगे वेळ । यम काळ उभाची ॥१॥
म्हणोनियां लाहो करा । सप्रेम आळवावें ॥२॥
धरा संतासमागम । करा सप्रेम कीर्तन ॥३॥
जावें सुखें पंढरीसी । नाचा सरसें वाळुवंटीं ॥४॥
एका जनार्दनीं विठ्ठल भेटी । होतां लाभा नोहे तुटी ॥५॥

काळाची ती ऐशी सत्ता । भरतां न पुरे एक क्षण ॥१॥
यांत कांहीं हित करा । राम स्मरा निशिदिनीं ॥२॥
नुमगे शेवट घडी येती । गुंतती तत्त्वतां देह आशा ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । करा सोडवणी देहाची ॥४॥

काळें काय वायां जातु । तेणें होय आयुष्य अंतु ॥१।
जाणोनियां रक्षी कोण । सोडी देहाचा अभिमान ॥२॥
अभिमान सांडोनि झडकरी । एका जनार्दनीं दास्य करी ॥३॥

अदृष्टी असेल जें जें वेळे । तें तें मिळेल तें तें काळें ॥१॥
ऐशी प्रारब्धाची गती । ब्रह्मादिकां न चुकतीं ॥२॥
जें जें होतें ज्या संचितीं । ते तयासवें चालती ॥३॥
जैशी जैशी कर्मरेषा । तैसें भोगणें सहसा ॥४॥
एका जनार्दनीं भोग । भोगविल्याविण न चुके सांग ॥५॥

होणार जणार न चुके कल्पांतीं वाउगी । कुंथाकुंथी करुनी काय ॥१॥
लिहिलें संचितें न चुके कल्पांतीं । वाउगाचि भ्रांतीं फळ काय ॥२॥
एका जनार्दनीं प्रारब्धाचा भोग । करितां उद्वेग न टळेची ॥३॥

नेणती ब्रह्मादिक ऐसें याचें कर्म । दृढादृढा वर्म सबळ मागे ॥१॥
न चुके न चुके भोगिल्यावांचुनीं । वायांचि तो मनीं शीण वाहे ॥२॥
एका जनार्दनीं शरण एकपणीं । गाय चक्रपाणी एकभावें ॥३॥

प्रारब्ध क्रियमाण संचिताचा भोग । भोगिल्याची भोग तो न सुटे ॥१॥
ज्या जैसी कल्पना त्या तैशी भावना । अंती जे वासना जडोनी ठेली ॥२॥
एका जनार्दनीं वासना टाकुनी । हरीचे भजनी सावध होई ॥३॥

स्वप्नीं चालतां लवलाही । आडामध्यें पडिला पाही ॥१॥
घाबरूनी म्हणे धांवा । तैसे भुलले जीवजीवा ॥२॥
मृगजळ भासे नीर । वायां मागें पसर ॥३॥
सावध होऊनि जंव पाहे । वायां स्वप्न मिथ्या आहे ॥४॥
एका जनार्दनीं भुलले । वायां गेले अधोगती ॥५॥

आंबिया पाडुं लागला जाण । अंगीं असे आंबटपण ॥१॥
सेजे मुराल्याची गोडी । द्वैताविण ते चोखडी ॥२॥
टीकाळले सेजे घालिती । तयांसंगें दुजे नासती ॥३॥
अग्निपोटीं निपजे अन्न । वाफ न जिरतां परमान्न ॥४॥
एका जनार्दनीं गोडी । तोडा लिगाडीची बेडी ॥५॥

मनासी खेचिलें मायेसी मोकलिलें । तें शस्त्र आपुलें सज्ज करी ॥१॥
यापरी सैरा होय कारणी । माया ममता दोन्हीं मारूनियां ॥२॥
जागृति स्वप्न निवटिलें पाहे । सुषुप्ति सळीयेली । सुखा धायें ॥३॥
एका जनार्दनीं मांडियेलें खळें । पुरेंचि जिंकलीं अंगीचेनी बळें ॥४॥

जेथें पापपुण्यकर्माचरण । वाढविताहे जन्ममरण ॥१॥
जया पुण्याचीया गोडी । स्वधर्म जोडिताती जोडी ॥२॥
जय नाहीं हा विश्वास । असोनि न दिसे जगीं भाष ॥३॥
एका जनार्दनीं डोळा । असोनि देही तो अंधळा ॥४॥

देहबुद्धी खुंटली येथें माया तुटली । देहाची स्थिती दैवाधीन ठेली ॥१॥
दैवाचेनी बळें देहींचे कर्म चळे । स्वसुखाचे सोहळे विदेह भावें ॥२॥
भोगी कां त्यांगी अथवा हो योगी । देहीं देहपण न लगे त्याच्या अंगीं ॥३॥
एका जनार्दनीं एकपणाच्या तुटी । सहज चैतन्यासी मिनला उठाउठी ॥४॥

नरदेह परम पावन । तरी साधी ब्रह्माज्ञान ॥१॥
ब्रह्माज्ञानविण । वायां होत असे शीण ॥२॥
ब्रह्माज्ञान प्राप्ति नाहीं । वायां देहत्व असोनि देहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं ज्ञान । तेणें होय समाधान ॥४॥

नरदेहीं येउनीं करी स्वार्थ । मुख्य साधी परमार्थ ॥१॥
न होतां ब्रह्माज्ञान । श्वान सूकरां समान ॥२॥
पशुवत जिणें । वायां जेवीं लाजिरवाणें ॥३॥
सायं प्रातर्चिता । नाहीं पशुंसी सर्वथा ॥४॥
मरणा टेकलें कलीवर । परी न सांडी व्यापार ॥५॥
एका जनार्दनीं पामर । भोगिती अघोर यातना ॥६॥

ब्रहमस्थितीचें हें वर्म । तुज दावितों सुगम ॥१॥
सर्वांभूतीं भगवद्भाव । अभेदत्वें आपणचि देव ॥२॥
संसार ब्रह्मास्फूर्ति । सांडोनियां अंहकृति ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । कृपें पावला परिपुर्ण ॥४॥

लहानाहूनि लहान न धरी अभिमान । तेणें हो कारण सर्व बापा ॥१॥
उंचपणें पाहतां वेळुचीये परी । लोहाळा अंतरीं नम्र होये ॥२॥
भक्ति करतां मुक्ति संताचें संगतीं । मग मनीं विश्रांति हरी जोडे ॥३॥
एका जनार्दनीं संतांसी शरण । धरूनियां कान नाचूं द्वारीं ॥४॥

सानपणासाठीं गर्भवास सोसी जगजेठी ॥१॥
सानपण भलें सानपण भलें । सानपण भलें संतापायीं ॥२॥
एका जनार्दनीं सानपणावांचुनीं । कैवल्याचा धनी हातां नये ॥३॥