संत एकनाथ अभंग २२०१ ते २३००

अंबऋषिराया पडिले सायास । सोसी गर्भवास स्वयें देव ॥१॥
उच्छिष्टहीं खातां प्रायश्चित्त असे । गोपाळांचें ग्रास खाय हरी ॥२॥
एका जनार्दनीं भक्तांचा अंकित । म्हणोनी तिष्ठत विटेवरी ॥३॥

भक्तालांगीं अणुमात्र व्यथा । तें न साहवे भगवंता ॥१॥
करुनी सर्वांगाचा वोढा । निवारीतसे भक्तपीडा ॥२॥
होउनी भक्ताचा अंकितु । सारथीपण तो करीतु ॥३॥
प्रल्हादासी दुःख मोठें । होतांची काष्ठीं प्रगटे ॥४॥
ऐसा अंकित चक्रपाणी । एका शरण जनार्दनीं ॥५॥

भक्तपणा सान नव्हे रे भाई । भक्तीचें पाय देवाचे हृदयीं ॥१॥
भक्त तोचि देव भक्त तोचिक देव । जाणती हा भाव अनुभवीं ॥२॥
दान सर्वस्वे उदार बळी । त्यांचें द्वार राखे सदा वनमाळी ॥३॥
एका जनार्दनीं मिती नाहीं भावा । देवचि करितो भक्ताची सेवा ॥४॥

वाहे भक्तांचे उपकार । न संडी भार त्यांचा तो ॥१॥
म्हणे इहीं थोरपण आम्हां । ऐसा वाढवी महिमा भक्तांचा ॥२॥
एका जनार्दनीं कृपाळू । दीनाचा दयाळ विठ्ठलु ॥३॥

मिठी घालूनियां भक्तां । म्हणे सिणलेती आतां ॥१॥
धांवे चुरावया चरण । ऐसा लागवी आपण ॥२॥
योगियासी भेटी नाहीं । तो आवडीनें कवळीं बाहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं भोळा । भक्तां आलिंगीं सांवळा ॥४॥

देवासी तो आवडे भक्त । नाहीं हेतु दूसरा ॥१॥
बळी सर्वस्व करी दान । त्याचें द्वारपाळपण केलें त्वां ॥२॥
धर्म सदा होय उदास । त्याचे घरी तुझा वास ॥३॥
तुझा भक्त अंबऋषी । त्याचे गर्भवास सोशिसी ॥४॥
तुम्हीं उदार जगदानीं । शरण एका जनार्दनीं ॥५॥

शुद्ध करूनियां मन । नारायण चिंतावा ॥१॥
मग उणें नाहीं काहीं । प्रत्यक्ष पाही अनुभव ॥२॥
आठवितां उपमन्यु बाळ । दिला क्षीरसागर सुढाळ ॥३॥
ध्रुवें चिंतिलें चरणा । अधळपदीं स्थापिलें जाणा ॥४॥
बिभीषणें केला नमस्कार । तया केलें राज्यधर ॥५॥
विष पाजिलें पूतना । पाठविली वैकुंठसदना ॥६॥
गणिकेंनें आठविलें । तैसी वैकुंठीं बैसविलें ॥७॥
हनियाती कुब्जादासी । जाहली प्रिय ती देवासी ॥८॥
अर्जुनाच्या भावार्थासाठीं । रथ हांकी जगजेठीं ॥९॥
गोपाळांची आवड पोटीं । उच्छिष्टासाठीं लाळ घोटी ॥१०॥
विदुराच्या भक्षा कण्या । तेणें आवडी मानीं मना ॥११॥
एका शरण जनार्दनीं । दासां न विसरें चक्रपाणी ॥१२॥

अष्टांग योग साधिती साधनी । तो हारिकीर्तनीं नाचे बापा ॥१॥
यज्ञादिकीं अवदान नेघें वो माये । तो उभा राहुनी क्षीरापती खाये ॥२॥
पवन कोंडोनि योगी जाती निराकारीं । तो हरि धर्माघरीं पाणी वाहे ॥३॥
सनकनंदन जया ध्याताती आवडी । तो अर्जुनाची घोडीं धुतो हरि ॥४॥
एका जनार्दनीं भक्तांच्या अंकित । म्हणोनि तिष्ठत विटेवरी ॥५॥

देव धांवे मागें न करी आळस । सांडितां भवपाश मायाजाळ ॥१॥
सर्वभावें जें कां शरण रिघती । तयांचें वोझें श्रीपती अंगें वाहे ॥२॥
नको भुक्तिमुक्ति सदा नामीं हेत । देव तो अंकित होय त्यांचा ॥३॥
एकाजनार्दनीं ऐसा ज्यांचा भाव । तया घरीं देव पाणी वाहे ॥४॥

देवासी आवडे भक्तसमागम । त्यांचें सर्व काम करी अंगें ॥१॥
भक्ताकाजालागीं अवतार धरी । नांदे भक्तांघरीं स्वयें देव ॥२॥
भक्तांविण देवा कांहींचि नावडे । भक्त तो आवडें सर्वकाळ ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्तांचा अंकित । देव सदोदित स्वयें होत ॥४॥

नातुडे जो योगी ध्याना । तो समचरण पंढरीये ॥१॥
भोळा सुलभ भाविकासी । दर्शनें सर्वांसी सारखा ॥२॥
अभेदाच्या न धांवे मागें । भाविकां लागे पाठोपाठीं ॥३॥
शुद्ध देखतांचि भाव । एका जनार्दनीं उभा देव ॥४॥

उदार देव उदार देव । नाशी भेव भक्तांचें ॥१॥
प्रल्हादाचे निवारी घात । राहिला जळता अग्नीसी ॥२॥
पांडवांचें करी काम । निवारी दुर्गम स्वअंगें ॥३॥
गौळियांचीं गुरें राखी । आपण शेखीं एकला ॥४॥
येतां शरण एकपणें । एका जनार्दनीं ऐसें देणें ॥५॥

दयाळु उदार पंढरीराव । भाकितां कवि पुरवी इच्छा ॥१॥
ऐसा याचा अनुभव । आहे ठाव मागोनियां ॥२॥
जे जे होती शरणागत । पुरवी आर्त तयाचें ॥३॥
उपमन्यु ध्रुव बाळ । दिधलें अढळपद त्यांतें ॥४॥
पुराणीं तो व्यासें बहु । वर्णिलें दावुं कासया ॥५॥
एका जनार्दनीं एकचि भाव । तेणें देव तुष्टता ॥६॥

दयेचें धाम नेघे कोणाचाही श्रम । हरि वाणीं सप्रेम दृढ निजभावें ॥१॥
प्रसन्न होऊनी दीनातें पहातो । आवडी उद्धरीतो भाविकांसी ॥२॥
एका जनार्दनीं भक्तीसी भुलला । म्हणोनी वेडावला भक्तामागें ॥३॥

खुर्पूं लागे सांवत्यासी । न पाहे यातीसी कारण ॥१॥
घडी मडकें कुंभाराचें । चोख्यामेळ्याचीं ढोरें वोढी ॥२॥
सजन कसायाचें विकी मांस । दामाजीचा दास स्वयें होय ॥३॥
एका जनार्दनीं जनीसंगें । दळूं कांडु लागे आपण ॥४॥

देखावया भक्तपण । रूप धरिलें सगुण ॥१॥
तो हा पंढरीचा राणा । वेदा अनुमाना नये तो ॥२॥
भाविकांचें पाठीमागें । धावें लागे लवलाही ॥३॥
खाये तुळशीपत्र पान । न म्हणे सान थोडे तें ॥४॥
एका जनार्दनीं हरी । आपुली थोरी विसरे ॥५॥

दहा अवतार घेत भक्ताचियां काजा । तो हा विटेवरी राजा पंढरीचा ॥१॥
भक्तांचें उणें न पाहे आपण । उच्छिष्ट काढी धर्माघरीं न लाजे जाण ॥२॥
अर्जुनाची घोडीं रणांगणीं धुतली । भक्ति नये उणें कृपेची माउली ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्तांचीया काजा । विटाएवरी उभा राहिला सहजा ॥४॥

एकपणें एकसा दिसे । उभा असे विटेवरी ॥१॥
नेणती यासाठीं लहान । होय आपण स्वइच्छें ॥२॥
जाणतांचि लागें चाड । न धरी भीड तयाची ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । भावमोचन तारक ॥४॥

एका घरी चोरी लोणी । एक घरी वाहे पाणी ॥१॥
एका घरीं बांधिला राहे । एका घरी चिमणा होय ॥२॥
एका घरीं ब्रह्माचारी । एका घरीं भोगी नारी ॥३॥
एका घरीं सुखें नाचे । एका घरीं प्रेम त्याचें ॥४॥
ऐसा व्यापला दोहीं घरीं । एका जनार्दनीं श्रीहरीं ॥५॥

एका घरीं द्वारपाळ । एक घरीं होय बाळ ॥१॥
एका घरीं करी चोरी । एका घरें होय भिकारी ॥२॥
एका घरीं युद्ध करी । एका घरी पूजा बरी ॥३॥
एका घरीं खाय फळें । एका घरीं लोणी बळें ॥४॥
एका एकपणें एकला । एका जनार्दनीं प्रकाशला ॥५॥

एकाचिया चाडें । उगवी बहुतांचीं कोडें ॥१॥
म्हणोनि उभा विटेवरी । पाउले समचि साजिरीं ॥२॥
एकासाठीं गर्भवास । एकाद्वारीं रहिवास ॥३॥
एका घरीं उच्छिष्ट काढी । एकाची रणीं धुत घोडीं ॥४॥
एका द्वारीं भिकारी होय । एका घरीं भाजी खाय ॥५॥
एका एकपणें हरी । एका जनार्दनीं दास्य करी ॥६॥

ज्यासी प्रतिज्ञा निर्धारीं । देवा हारी आणियेलें ॥१॥
तो हा शांतनूचा रावो । भीष्म देवो संग्रामीं ॥२॥
शस्त्र न धरें ऐसा बोलु । साचा केला संग्रामीं ॥३॥
विकल पडतांचि अर्जुन । धरिलें सुदर्शन हस्तकी ॥४॥
ऐसा कृपेचा कळवळा । एका जनार्दनीं पाळी लळा ॥५॥

भक्तचरणींचे रजः कण । हृदयीं वाहे नारायण ॥१॥
भक्ता पडतां संकट । देव अंगें सोशी कष्ट ॥२॥
गांजितां प्रल्हादा नेहटीं । स्वयें प्रगटला कोरडें काष्ठीं ॥३॥
द्रौपदी गांजितां तात्काळीं । कौरवांचीं तोंडें केलीं काळीं ॥४॥
गोकुळीं गांजितां सुरपती । गोवर्धन धरिला हातीं ॥५॥
अर्जुनांतें संकटप्राप्ती । दिवसां लपवी गभस्ती ॥६॥
अंबऋषीचें गर्भवास । स्वयें सोशी हृषीकेश ॥७॥
एका जनार्दनीं दास । होय भक्तांचा सावकाश ॥८॥

कासया साधन तपाचिया हावा । पाचरितां धावो येतो लवलाही ॥१॥
ऐसा अंकिला धांवे वचनासाठीं । पहा जगजेठी भक्तकाजा ॥२॥
संकटीं पडला गजा नक्रमिठी । धांवे उठाउठीं ब्रीदासाठीं ॥३॥
अळीकर धांकुटा ध्रुव बैसे वनीं । तयासी तत्क्षणीं अढळ केलें ॥४॥
पडतां संकट द्रौपदी करीं धांवा । धांवे लवलाह्मा सारुनी ताट ॥५॥
एका जनार्दनीं भक्तकाज कैवारी । धांवे सत्वारीं आपुल्या लाजा ॥६॥

अवरोध विरोध करितां हरिभक्ति । सायुज्यता मुक्ति देणें तया ॥१॥
ऐसा कृपाळू लक्ष्मीच्या पती । पुराणें वर्णिती महिमा ज्याचा ॥२॥
विष पाजुं आली पुतना राक्षसी । अक्षयपदासी दिलें तिसी ॥३॥
अगबग केशी असुर वधिले । सायुज्यता दिलें पद त्यासी ॥४॥
एका जनार्दनीं भक्तांचा कैवारी । ब्रीद हें साचारीं मिरवितसें ॥५॥

ज्ञानराजासाठीं स्वयें भिंत वोढी । विसरुनी प्रौढीं थोरपण ॥१॥
तो हा महाराज चंद्रभागे तीरीं । कट धरूनी करीं तिष्ठतसे ॥२॥
नामदेवासाठीं जेवी दहींभात । न पाहे उचित आन दुजें ॥३॥
गोरियाचें घरी स्वयें मडकीं घडी । चोखियाची वोढी गुरेंढोरे ॥४॥
सावत्या माळ्यांसी खुरपुं लागे अंगें । कबीराचे मागें शेलें विणी ॥५॥
रोहिदासासवें चर्म रंगुं लागे । सजन कसायाचे अंगें मांस विकी ॥६॥
नरहरी सोनारा घडुं फुंकुं लागे । दामाजीचा वेगें पाडीवार ॥७॥
जनाबाईसाठीं वेंचितसें शेणी । एका जनार्दनीं धन्य महिमा ॥८॥

भक्तांच्या उपकारासाठीं । नोहे पालट उतराई ॥१॥
ज्ञानोबाची भिंत वोढी । उच्छिष्टपात्रें काढी धर्माघरीं ॥२॥
जेवी नामदेवासंगे साचें । सुदाम्याचें पोहे भक्षी ॥३॥
विष पितो मिराबाईसाठी । विदुराच्या हाटी कण्या स्वयें ॥४॥
एकजनार्दनीं अंकितपणें । द्वार राखणें बळींचें ॥५॥

दासासी संकट पडतां जडभारी । धांवे नानापरी रक्षणार्थ ॥१॥
पडतां संकटीं द्रौपदी बहीण । धांवे नारायन लावलाहें ॥२॥
सुदामियाचें दरिद्र निवटिले । द्वारकेतुल्य दिलें ग्राम त्यासी ॥३॥
अंबऋषीसाठीं गर्भवास सोसी । परिक्षितीसी रक्षी गर्भामाजीं ॥४॥
अर्जुनाचें रथीं होउनी सारथी । उच्छिष्ट भक्षिती गोवळ्यांचें ॥५॥
राखितां गोधनें मेघ वरुषला । गोवर्धन उचलिला निजबळें ॥६॥
मारुनी कंसासुर सोडिले पितर । रक्षिलें निर्धारें भक्तजन ॥७॥
एकाजनार्दनीं आपुलें म्हणवितां । धांव हरि सर्वथा तयालागीं ॥८॥

भक्तासी संकट पडतां । धांवे देव तत्त्वतां लवलाहे ॥१॥
ऐसा अनुभव आहे । देव लवलाहे धांवत ॥२॥
द्रौपदी पडता संकटीं । धांवे उठाउठी देव तेव्हां ॥३॥
पडतां संकट प्रल्हादासी । कोरडे काष्ठेंसी देव जाहला ॥४॥
पडतां संकट गजेंद्रासी । हाकेसरसी उडी घाली ॥५॥
एकाजनार्दनीं निर्धार । स्मरतां साचार धांवत ॥६॥

मानी भक्तांचे उपकार । धरी गौळ्याघरीं अवतार ॥१॥
प्रेमें नाना छंदें नाचे । उणें पडो नेदी साचे ॥२॥
अंगें धांव घाली । ऐशी कृपेची माउली ॥३॥
एका जनार्दनीं साचा । देव अंकित भक्तांचा ॥४॥

मानी भक्ताचे उपकार । म्हणोनि धरी अवतार ॥१॥
उच्छिष्ट काढी धर्माघरीं । नीच काम करी गौळ्यांचें ॥२॥
अर्जुनाचें रथीं बैसे । सारथ्या सरसे करीतसें ॥३॥
एका जनार्दनीं अंकितपणें । द्वार राखणें बळींचें ॥४॥

भाविकांची आवड मोठी । धांवे पाठीं रानोरान ॥१॥
कण्या खाये विदुराच्या । उच्छिष्ट गोवळ्यांचें परमप्रिय ॥२॥
उच्छिष्ट फळें भिल्लिणीचीं । खायें रुचे आदरें ॥३॥
पोहे खाये सुदाम्याचे । कोरडे फके मारी साचे ॥४॥
ऐशी भक्ताची आवडी देवा । एका जनार्दनीं करी सेवा ॥५॥

उत्तम अन्न देखतां दिठी । ठेवी पोटीं जतन तें ॥१॥
तान्हुल्याची वाहे चिंता । जेवीं माता बाळातें ॥२॥
न कळे तया उत्तम कडु । परी परवडु माता दावी ॥३॥
एका जनार्दनीं तैसा देव । घेत धांव भक्ताघरीं ॥४॥

वत्साचिये लळे जैसी । धेनु अपैशी येत घरां ॥१॥
तैसा भक्तांघरी नारायण । धांवे आपण वोढीनें ॥२॥
मुंगुयांच्या घरां मुळ । धांडी समुळ कोण तो ॥३॥
एका जनार्दनीं देव । घेत धांव आपणचि ॥४॥

यातीकुळ कांहीं नाणी तो मानसीं । धांवें त्यांचे पाठीसी लागवेंगें ॥१॥
आपुलें म्हणविल्या न देखे पारिखें । रक्षी त्या कौर्तुकें आपुले काजा ॥२॥
एका जनार्दनीं पहा अनुभव । धांवतसे देव लवलाहे ॥३॥

चातकाची तहान किती । तृप्ति करूनि निववी क्षिती ॥१॥
धेनु वत्सातें वोरसे । घरीं दुभतें पुरवी जैसें ॥२॥
पक्कान्न सेवुं नेणती बाळें । माता मुखीं घालीं बळें ॥३॥
एका जनार्दनीं बोले । एकपण माझें नेलें ॥४॥

बाळाचें छंद जाण । माता पुरविती आपण ॥१॥
बोबडे बोलतां ते बोल । माते आनंद सखोल ॥२॥
मागे जें तें आपण । आळ पुरवी त्यासी देऊन ॥३॥
एकाजनार्दनीं ममत्व तें । नोहे लौकिकापुरतें ॥४॥

भक्तिभावार्थ अर्पिला । देव सर्वांगीं धरिला ॥१॥
रानींच रानट वनमाला । भक्ति आणुनी घातली गळां ॥२॥
भक्त अर्पितां आवडीं । देव जाणें त्याची गोडी ॥३॥
भक्तभाव जाणोनि पाही । एका जनार्दनीं राहें देहीं ॥४॥

देवो विसरें देवपण । अपीं वासना भक्तांसीं ॥१॥
भक्त देहीं सदा वसे । धर्म अर्थ अर्पितसे ॥२॥
जे जे भक्ताची वासना । पुरवी आपण त्याचि क्षणा ॥३॥
एका जनार्दनीं अंकित । उभा तेथेंचि तिष्ठत ॥४॥

जे जे भक्तांची आवडी । तया संकटीं घाली उडी । वाढवी आपुली आपण गोडी । करी जोडी नामाची ॥१॥
होय तयांचा अंकित । नेणें लहान थोर मात । आपुलें आपण पुढें धांवत । न सांगतां करी सर्व ॥२॥
एका जनार्दनीं कनवाळ । पतितपावन म्हणवी दयाळ । माता स्नेहें परीस सबळ । भक्तांलांगीं स्वयें रक्षी ॥३॥

जे जे वेळें जें जें लागे । तें न मागतां पुरवी वेगें ॥१॥
ऐसा भक्तांचा अंकित । राहे द्वारीं पैं तिष्ठत ॥२॥
आवडी गौळियांची मोठी । गायी राखी जगजेठी ॥३॥
भक्ति भावार्थें भुकेला । एका जनार्दनीं विकला ॥४॥

भक्ता जैसा मनोरथ । पुरवी समर्थ गुरुराव ॥१॥
नित्य ध्यातां तयाचे चरण । करी संसारा खंडन ॥२॥
वानूं चरणांची पवित्रता । उद्धार जडजीवां तत्वतां ॥३॥
अवचट लागतांचि कर । एका जनार्दनीं उद्धार ॥४॥

आम्हां सकळां देखतां । पुरवी लळे तो सर्वथा ॥१॥
जें जें मागावें तयासीं । तें तें देतो निजभक्तांसीं ॥२॥
न मने अंकिताचा शीण । राहे द्वारपाळ होऊन ॥३॥
घोडे धूतले रणांगणीं । एका शरण जनार्दनीं ॥४॥

अंकित भक्ताचा । नीच काम करी साचा ॥१॥
काढी धर्माघरीं । उच्छिष्ट पात्रें निर्धारीं ॥२॥
कुब्जेसी रतला । एका जनार्दनीं भला ॥३॥

भक्ताचिये काजें । देव करितां न लाजेक ॥१॥
हा तो पहा अनुभव । उदार पंढरीचा राव ॥२॥
न विचारी यातीकुळ । शुची अथवा चांडाळ ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । एका भावें निंबलोण ॥४॥

भक्ताचिया घरीं । नीच काम देव करी ॥१॥
धर्माघरीं उच्छिष्ट काढी । अर्जुनाची धुतो घोडीं ॥२॥
विदुराच्या भक्षी कण्या । द्रौपदीधांवण्या धांवतु ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । एकपणें जनार्दन ॥४॥

अंकित अंकिला । देव भक्तांचा पैं जाला ॥१॥
पहा पुंडलीकासाठी । उभा असें वाळूवंटीं ॥२॥
युगें अठ्ठावीस जालीं । न बैसें अद्यापि तो खालीं ॥३॥
न बैसोनि उभा असे । एका जनार्दनीं भक्तिपिसें ॥४॥

भक्त अर्पितां सुमनमाळा । घाली आवडीनें गळां ॥१॥
ऐसा आवडीचा भुकाळू । श्रीविठ्ठल दीनदयाळु ॥२॥
भक्तें भावार्थें अर्पितां । तें आवडे पंढरीनाथा ॥३॥
भक्तासाठीं विटेवर । समपद कटीं करक ॥४॥
ऐशी कृपेची कोंवळी । एक जनार्दनीं माउली ॥५॥

पार नाहीं जयाच्या गुणा । तो उभा श्रीपंढरीचा राणा ॥१॥
नवल गे माय भक्ताचेसाठीं । कटीं कर ठेवुनी उभा वाळुवंटीं ॥२॥
न म्हणे तया कोणते बोल । उगा राहिला न बोले बोल ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्तांची आस । धरुनी उभा तिष्ठे जगदीश ॥४॥

कृपाळुपणें उभा विटेवरी । पाहे अवलोकोनी दृष्टीभरी ॥१॥
न पुरेचि धणी न बैसे खालीं । उभा राहे समचि पाउलीं ॥२॥
युगें जाहलीं नोहे लेखा । एका जनार्दनीं भुलला देखा ॥३॥

भोळा देव भोळा देव । उंच नीच नेणें भाव ॥१॥
चोखियाच्या मागें धांवे । शेलें कबिराचे विणावे ॥२॥
खुरपुं लागे सांवत्यासी । उणे येवो नेदी कोणासी ॥३॥
विष पिणेंक धाउनी जाणें । भाविकाची भाजी खाणें ॥४॥
कवण्याची तो आवडी मोठी । एकाजनार्दनीं लाळ घोटी ॥५॥

भक्तदशनें देव ते तोषती । तेणें आनंद चित्तीं देवाचिये ॥१॥
भक्ताची स्तुति देवासी आनंद । भक्तानिंदा होतां देवा येतसे क्रोध ॥२॥
भक्त संतोषतां देवासी सुख । एका जनार्दानीं देवा भक्तांचा संतोष ॥३॥

देव पुजिती आपुले भक्ता । मज वाढविलें म्हणे उचिता ॥१॥
ऐसा मानीं उपकार । देव भक्ति केला थोर ॥२॥
देवाअंगीं नाहीं बळ । भक्त भक्तीनें सबळ ॥३॥
देव एक देशीं वसे । भक्त नांदतीं समरसें ॥४॥
भक्तांची देवा आवडी । उणें पडों नेदी अर्ध घडी ॥५॥
नाहीं लाज अभिमान देवा । एका जनार्दनीं करी सेवा ॥६॥

भक्त नीच म्हणोनि उपहासिती । त्यांचे पूर्वज नरका जाती ॥१॥
भक्त समर्थ समर्थ । स्वयें बोले वैकुंठनाथ ॥२॥
भक्तासाठीं अवतार । मत्स्य कूर्मादि सुकर ॥३॥
यातिकुळ न पाहे मनीं । एका शरण जनार्दनीं ॥४॥

अभेद भजनाचा हरीख । देव भक्ता जाहले एक ॥१॥
कोठें न दिसे भेदवाणी । अवघी कहाणी बुडाली ॥२॥
हरपलें देवभक्तपण । जनीं जाहला जनार्दन ॥३॥
देवभक्त नाहीं मात । मुळींच खुंटला शब्दार्थ ॥४॥
एका जनार्दनीं देव । पुढें उभा स्वयमेव ॥५॥

देव भक्तपणें नाहीं दुजा भाव । एकरुप ठाव दोहीं अंगीं ॥१॥
दुजेपण नाहीं दुजेपण नाहीं । दुजेपण नाहीं दोहीं अंगीं ॥२॥
एका जनार्दनीं देव तेचि भक्त । सब्राह्म नांदत एकरुपीं ॥३॥

देव आणि भक्ति एकचि विचार । दुजे पाहे तयां घडे पातक साचार ॥१॥
देव आणि श्रुति सांगती पुराणें । देव आणि भक्त एकरुपपणें ॥२॥
एका जनार्दनीं जया समता दृष्टी । भक्ता पाहतां देवा होतसें भेटी ॥३॥

भक्ताविण देवा । कैंचें एकपण सेवा ॥१॥
भक्तांची सेवा देव करी । देव तिष्ठे भक्त द्वारें ॥२॥
भक्तांचे अंकित । लक्ष्मीसह देव होत ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्त । देवा हृदयीं धरीत ॥४॥

जेथें जेथें भक्त वसे । तेथें देव नांदे अपैसें ॥१॥
हाचि पहा अनुभव । नका ठाव चळूं देऊं ॥२॥
बैसले ठायीं दृढ बैसा । वाचे सहसा विठ्ठल ॥३॥
एका जनार्दनीं ठाव । धरितां देव हातीं लागे ॥४॥

वचन मात्रासाठी । पगटला कोरडे काष्ठीं ॥१॥
ऐसी कृपाळु माउली । भक्तासाठीं धांव घाली ॥२॥
कृपेची कोंवळा । राखे भक्तांचा तो लळा ॥३॥
एका जनार्दनीं डोळा । पहा विठ्ठल सांवळा ॥४॥

भक्ताची अणुमात्र व्यथा । न सहावे भगवंता ॥१॥
अंबऋषीसाठीं । गर्भवास येत पोटीं ॥२॥
प्रल्हादाकरणें । सहस्त्र स्तंभी गुरगुरणें ॥३॥
गोपाळ राखिलें वनांतरीं । तेथें उचलिला गिरी ॥४॥
राखिले पांडव जोहरीं । काढिलें बाहेरी विवरद्वारें ॥५॥
ऐसा भक्ताचा अंकित । एका जनार्दनीं तया ध्यात ॥६॥

देव दासाचा अंकित । म्हणोनि गर्भवास घेत ॥१॥
उणें पडों नेदी भक्ता । त्याची स्वयें वाहे चिंता ॥२॥
अर्जुनासाठी वरी । स्वयें शस्त्र घेत करें ॥३॥
प्रल्हादाकारणें । स्तंभामाजी गुरगरणें ॥४॥
बळिया द्वारीं आपण । रुप धरीं गोजिरें सगुण ॥५॥
ऐसा अंकित भावाचा । एका जनार्दनीं साचा ॥६॥

शरणागता नुपेक्षी हरी । ऐसी चराचरीं कीर्ति ज्याची ॥१॥
बिभीषणें नमस्कार केला । राज्यदह्र केला श्रीरामें ॥२॥
उपमन्या दुधाचा पैं छंद । क्षीरसागर गोविंद त्या देतु ॥३॥
ध्रुव बैसविला अढळपदीं । गणिका बैसली मोक्षपदीं ॥४॥
ऐसी कृपेची साउली । एका जनार्दनीं माउली ॥५॥

होउनी भक्तांचा अंकिला । पुरवितसे मनोरथ । ऐसी हे प्रचीत । उघड पहा ॥१॥
देव भक्ताचा अंकिला । धांवे आपण वहिला । भक्ताचिया बोला । उणें पडों नेदी ॥२॥
उपमन्यूचिया काजासाठी । क्षीरसिंधु भरुनि वाटी । लाविली त्याचे होटीं । आपुला म्हणोनी ॥३॥
वनीं एकटें ध्रुवबाळ । तयासी होउनी कृपाळ । दिधलें पद अढळ । आपुलिया लाजा ॥४॥
प्रल्हाद पडतां सांकडीं । खांबांतुन घाली उडी । दैत्य मारी कडोविकडी । आपुलिया चाडा ॥५॥
पडतां संकट पांडवासी । जाहला सारथी धुरेसी । मारविली बापुडी कैसा । कौरवें सहकुळ ॥६॥
ऐसा भक्ताचिया काजा । धांवें न धरत लाजा । एका जनार्दना दुजा । एकपणें एकटु ॥७॥

श्रीकुष्ण – उद्धव प्रश्न

द्वारकेमाजीं श्रीकृष्ण । एकदा करी देवार्चन । उद्धवें कर जोडोन । केला प्रश्न श्रीकृष्णा ॥१॥
सर्व देवाचा तुं देव । ईश्वर न कळे तुझी माव । शिवणे सर्व ऋषी गणगंधर्व । परी तुं नाकळा सर्वथा ॥२॥
तुम्हीं बैसोनि एकांतीं । काय करितां श्रीपती । हें होतें पुसणें माझे चित्तीं बहु दिवस श्रीहरीं ॥३॥
एकोनी उद्धवाची मात । तया बोले जगन्नाथ । एका जनार्दनीं विनवीत । सावधान परियेसा ॥४॥

ऐके उद्धवा प्रेमळा । सांगतों जीवाचा जिव्हाळा । तुं भक्तराज निर्मळा । सुचित्तें ऐके ॥१॥
मी बैसोनी आसनीं । पुजा करितों निशिदिनीं । तें पूय मुर्ति तुजलागुनी । नाहीं ठाउको उद्भवा ॥२॥
जयाचोनि मातें थोरपण । वैकुंठादि हें भुषण । तयाचे पूजेचें महिमान । एक शिव जाणे ॥३॥
येरा न कळेचि कांहीं । वाउगे पडती प्रवाहीं । उद्धवा तुं पुसिलें पाही । म्हणोनि तुज सांगतों ॥४॥
माझे जें अराध्य दैवत । तें कोण म्हणसी सत्य । भक्त माझे जीवेचे हेत । जाणती ते ॥५॥
तयांविण मज आवड । नाहीं कोणता पोवाड । माझा भक्त मज वरपड । काया वाचा मनेंसी ॥६॥
माझें विश्रांतीचें स्थान । माझे भक्त सुखनिधान । काया वाचा मन । मी विकिलो तयांसी ॥७॥
ते हे भक्त परियेसीं । उद्धवा सांगें हृषीकेशी । एका जनार्दनीं सर्वासी । तेंचि वदतसे ॥८॥

ऐकोनी कृष्णाचें बोलणे । उद्धव संतोषला तेणें । म्हणें कृपा करुनी मज दाखवणें । भक्तांचे मंदिर ॥१॥
मग धरुनी उद्धवाच्या हात । स्वयें दावी श्रीकृष्णानाथ । आणिकांसी नोहे तें प्राप्त । हरिभक्ताविण ॥२॥
देवें देवघर उघडिलें । सन्मुख उद्धवा बैसविलें । देव सांगतसे वहिलें । तया उद्धवाप्रति ॥३॥
एका जनार्दनीं प्रेम । भक्तांचें ऐकतां नाम । प्राणी होती निष्काम । अहर्निशीं जपतां ॥४॥

मुख्य आदिनाथ प्रणवाचें निज । पार्वतीतें बीज उपदेशिलें ॥१॥
सनकसनदंन अत्रि कपिलमुनी । नारदादि शिरोमणी भक्तराज ॥२॥
व्यास आणि वसिष्ठ वाल्मिकादिक । ध्रुव प्रल्हाद देख शिरोमणी ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्तांचें महिमान । स्वयें नारायण वाढवीत ॥४॥

उद्धव अक्रूर गोपाळ सवंगडे । हनुमंतादिक बागडे भक्त देखा ॥१॥
गुहक बिभीषण नळनीळ देखा । ऐशी भक्तामालिका शोभतसे ॥२॥
एका जनार्दनीं घेतां त्याचें नाम । सर्व हरती कामक्रोधादिक ॥३॥

गोपाळ गौळणी शोभती त्या मुर्ती । तें सुख परिक्षिती संतजन ॥१॥
ऐसें अपरंपार भक्त ते असती । स्वयेंचि श्रीपती दावितसे ॥२॥
एका जनार्दनीं भक्ताचा तो मेळ । दावीत सकळ वैभव हरिभक्तां ॥३॥

पुढें कालीमाजीं होणार जे भक्त । ते मूर्तिमंत उद्धव पाहे ॥१॥
पाहतां पाहतां समाधि उन्मनीं । गेलासे बुडोनि सुखमाजीं ॥२॥
एका जनार्दनीं नाठवेचि कांहीं । देहीच्या विदेही होउनी ठेलों ॥३॥

द्वारकेहुनी धांवणें । केलें पुंडलिकाकारणें ॥१॥
ऐसा कृपाळू उदार । उभा विटेश्यामसुंदर ॥२॥
न बोले म्हणोनि पाहे पुढें । चित्त ठेविलें तिकडे ॥३॥
एका म्हणे जनार्दनीं । धन्य पुंडलिक मुनी ॥४॥

नाना अवतार घेशी भक्तासाठीं । कृपाळु जगजेठी म्हनोनियां ॥१॥
मत्स्य कूर्मरुप धरुनियां देवा । साधिलें केशवा भक्तकाज ॥२॥
एका जनार्दनीं भक्ताचा कैवारी । गाती वेद चारी तुम्हांलागीं ॥३॥

उतरावया धरा भार । घेतिला अवतार इहीं जगें ॥१॥
ते हें बळिये रामकृष्ण । केलेंक कंदन दैत्यासी ॥२॥
केला जो जो कीर्तिघोष । उच्चारितां निर्दोष होती प्राणी ॥३॥
एका जनार्दनीं कृपाळु । भक्त स्नेहाळू समर्थ ते ॥४॥

उतरावया धरा भार । धरीं अवतार कृपाळूं ॥१॥
पाळीतसे भक्तलळा । नोहे वेगळा वेगळीक ॥२॥
जया आवडे जें कांही । देतां न म्हणे थोडें कांहीं ॥३॥
पुरवी इच्छा जैसी आहे । मच्छ कच्छ तयासाठीं होय ॥४॥
ऐसा कृपेचा कोंवळा । एका जनार्दनीं पाहुं डोळा ॥५॥

संत साहित्य, अभंग, ओव्या आणि ग्रंथांचा समृद्ध मराठी संग्रह. वारकरी परंपरेचे जतन, संवर्धन आणि प्रसार हा आमचा प्रयत्न.

© २०२६ वाकीभ. सर्व हक्क सुरक्षित.

नोहे ब्रह्माज्ञानी लेकुंरांचा खेळ । अवघाचि कोल्हाळ आशाबद्ध ॥१॥
वाढवुनी जटा म्हणती ब्रह्माज्ञान । परी पतनालागुनी न चुकेचि ॥२॥
लावुनी विभुती बांधुनियां मठा । ब्रह्मज्ञान चेष्ठा दाविताती ॥३॥
माळा आणि मुद्रा लेवुंनियां सांग । ब्रह्माज्ञान सोंग दाविताती ॥४॥
एका जनार्दनीं संतसेवेविण । ब्रह्माज्ञानखुण न कलेचि ॥५॥

अष्टांग साधन धूम्रपाण अटी । ब्रह्माज्ञानासाठीं करिताती ॥१॥
परि तें न लभे न लभे सर्वथा । वाउग्याची कथा बोलताती ॥२॥
शाब्दिकाचा शब्द कुंठित ते ठायीं । वाउगें कांहीं बाहीं बोलुं नये ॥३॥
एका जनार्दनीं संतकृपा होतां । ब्रह्माज्ञान तत्त्वतां घर रिघे ॥४॥

ब्रह्माज्ञानालागीं ब्रह्मादिक पिसें । तें तुम्हां आमहं कसें आकळेल ॥१॥
प्रत्यक्ष परब्रह्मा श्रीरामचंद्र । वसिष्ठ मनींद्र गुरु त्याचा ॥२॥
कृष्णा बळीराम संदीपना शरण । तेणें गुह्मा ज्ञान कथियेलें ॥३॥
प्रत्यक्ष वामांकी असोनी पार्वती । वेळोवेळां विनंती करितसे ॥४॥
सुलभ नव्हे देवा सुलभ नव्हे जीवा । सुलभे गौरवा न कळेचि ॥५॥
एका जनार्दनीं श्रीगुरुवांचुन । ब्रह्माज्ञान खूण न कळेचि ॥६॥

ब्रह्माज्ञानासाठीं वेदशास्त्र पुराण । करितां श्रवण नातुडेची ॥१॥
नातुडेची कदा गीताभागवतीं । वाचितां हो पोथी जन्मवरी ॥२॥
द्वरकापट्टण क्षेत्र वाराणसी । करितां तीर्थाटनासी प्राप्त नोहे ॥३॥
प्राप्त नोहे गुरु मंत्रतंत्र घेतां । शब्दज्ञानाथितां प्राप्त नोहे ॥४॥
ज्यासी पुनरावृत्ति स्थिर नोहे बोध । अखंडित भेद मनामाजीं ॥५॥
ज्याचें जन्मांतर सरूनियां जाये । तेथें स्थिर होय गुरुबोध ॥६॥
एका जनार्दनीं ऐसा जो का पुरुष । कोटीमाजीं एक ब्रह्माज्ञानीं ॥७॥

ब्रह्माज्ञानी वाचें सांगतां नये । जैं कृपा होये श्रीगुरुची ॥१॥
लाभेल लाभेल ब्रह्माज्ञान क्षणीं । वाउगी कहाणी बोलुनी काय ॥२॥
हृदयींचा बोध ठसतां अंतरीं । कामक्रोध वैरी पळताती ॥३॥
तैसें ब्रह्माज्ञान कळलियावरी । सर्वभावें वैखरी गुण वाणी ॥४॥
एका जनार्दनीं वंदूं गुरुपाय । आणीक उपाय नाहीं नाहीं. ॥५॥

ब्रह्माज्ञानाची कसवटी । अनुभव नाहीं पोटीं । बोला चावटी । वाउगी बापा ॥१॥
शुद्ध ब्रह्माज्ञान । एक आत्मा भूतमात्रीं प्रमाण । विनोदें छळण । कवणाचें न करीं ॥२॥
जीव शिवा नाहीं भेद । अवघा नित्य परमानंद । आनंदाचा कंद तोचि ब्रह्माज्ञानीं ॥३॥
एका जनार्दनीं वर्म । भाविकांसी सुधर्म । अभाविकासी भ्रम । जाणीवेचा ॥४॥

ब्रह्माज्ञानासाठीं । हिंडताती पाठोपाठीं ॥१॥
नोहे नोहें बा फुकांचें । बोल बोलतां नये सांचें ॥२॥
ऐसें आहे तैसें आहे । वाउगा तो भ्रम पाहे ॥३॥
जनार्दन कृपा पुर्ण । तैंचि कळे ब्रह्माज्ञान ॥४॥
एका जनार्दनीं शरण । चालुन येईल ब्रह्माज्ञान ॥५॥

वाउगे ते बोल बोलती चावटी । ब्रह्माज्ञान कसवटी अंगीं नाहीं ॥१॥
संसारीं असोनी अलिप्त नलिनी । तैसा ब्रह्माज्ञानीं विरक्त तो ॥२॥
आकाशमंडळीं रवि तो भ्रमला । परिरांजणीं बिंबला नाथिलाची ॥३॥
एका जनार्दनीं प्रसादावांचुनीं । ब्रह्माज्ञान मनीं न ठसे कधीं ॥४॥

अनुतापाविण । नोहे कदा ब्रह्मज्ञान ॥१॥
हें तो मागील रहाटी । अनुताप घ्यावा पोटीं ॥२॥
अनुतापावांचुन । कवण तरलासे जाण ॥३॥
अनुताप नाहीं पोटीं । वायां बोलुं नयें गाठीं ॥४॥
अनुताप वांचुन जाण । नाहीं नाहीं ब्रह्माज्ञान ॥५॥
एका जनार्दनीं अनुताप । होतां निवारें त्रिविधताप ॥६॥

निर्गुण निर्विकारु । तोचि जगीं पैं इश्वर ॥१॥
नित्य निर्विकल्प देख । सदा वाहे समाधीसुख ॥२॥
ऐसें ब्रह्माज्ञान जोडे । तैं गुरुकृपा तेथें घडें ॥३॥
कापुर घातलीया जळीं । स्वयें नुरेची परिमळीं ॥४॥
एकपणें तो एकला । एका जनार्दनीं देखिला ॥५॥

वर्म जाणें तो विरळा । तयांचीं लक्षणें पैं सोळा । देहीं देव पाहे डोळां । तोचि ब्रह्माज्ञानीं ॥१॥
जन निंदो अथवा वंदो । जया नाहीं भेदाभेद । विधिनिषेधाचें शब्द । अंगीं न बाणती ॥२॥
कार्य कारण कर्तव्यता । हें पिसें नाहीं सर्वथा । उन्मनी समाधी अवस्था । न मोडे जयाची ॥३॥
कर्म अकर्मचा ताठा । न बाणेचि अंगी वोखटा । वाउग्या त्या चेष्टा । करीना कांहीं ॥४॥
शरण एका जनार्दनीं । तोचि एक ब्रह्माज्ञानी । तयाचे दरुशनीं । प्राणियासी उद्धार ॥५॥

जप तप निष्ठा नेम । ऐसा साधिला दुर्गम ॥१॥
तरी ब्रह्माज्ञान नये हातां । क्रोध भरें अधिक चित्ता ॥२॥
ब्रह्माज्ञानाची प्रौढी । न घडेचि अर्थ घडी ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । कोठें नाहीं दुजेपण ॥४॥

निरपेक्ष निर्द्वद तोचि ब्रह्माज्ञानी । नायकेचि कानीं परापवाद ॥१॥
सर्वदा सबाह्म अंतरीं शुचित्व । न देख न दावी महत्व जगीं वायां ॥२॥
एका जनार्दनीं पुर्णपणें धाला । शेजेचा मुरला रसीं उतरें ॥३॥

येणेंचि आश्रमें साधती साधनें । तुटती बंधनें यमपाश ॥१॥
काया क्लेश न करणें व्रत तप दान । न लगे हवन तीर्थाटन ॥२॥
संतांचा सांगत गावें रामनाम । सुखें सुख विश्राम लाभे तुजसी ॥३॥
प्रपंच परमार्थ ऐक्य रुपें दोन्हीं । तोचि ब्रह्माज्ञानीं मनीं समजा ॥४॥
व्यापक तो जगीं व्यापुनीं निराळा । एका जनार्दनीं वेगळा सुखदुःखां ॥५॥

भावना अभावना निमाली अंतरीं । वायां हावभरी नाहीं मन ॥१॥
कामक्रोध ज्याचे दमोनियां गेलें । इंद्रियें समरसलीं एकें ठायीं ॥२॥
एकपणें सर्व होऊनियां मेळा । रतलें गोपाळाचरणीं मन ॥३॥
तोचि ब्रह्माज्ञानी जगामाजीं धन्य । एका जनार्दनीं चरण वंदी ॥४॥

भक्तीचे उदरीं जन्मलें ज्ञान । भक्तीनेंक ज्ञानासी दिधलें महिमान ॥१॥
भक्ति तें मुळ ज्ञान तें फळ । वैराग्य केवळ तेथीचें फुल ॥२॥
फुल फळ दोनी येरयेरा पाठीं । ज्ञान वैराग्य तेविं भक्तिचें पोटीं ॥३॥
भक्तिविण ज्ञान गिवसिती वेडे । मूळ नाहीं तेथें फळ केवी जोडे ॥४॥
भक्तियुक्त ज्ञान तेथें नाहीं पतन । भक्ति माता तया करितसें जतन ॥५॥
शुद्धभक्तिभाव तेथें तिष्ठे देव । ज्ञानासी तो ठाव सुख वस्तीसी ॥६॥
शुद्ध भाव तेथें भक्तियुक्त ज्ञान । तयाचेनी अंगें समाधी समाधान ॥७॥
एका जनार्दनीं शुद्ध भक्ति क्रिया । ब्रह्मज्ञान त्याच्या लागतसे पाया ॥८॥

नित्य काळ जेथें नामाचा घोष । तेथें जगन्निवास लक्ष्मीसहित ॥१॥
ब्रह्माज्ञान तेथें लोळती अंगणीं । सेवुनी पायवणी घरी राहे ॥२॥
विष्णुदास तयाकडे न पाहाती फुका । नाम मुखीं देखा रामकृष्ण ॥३॥
एका जनार्दनीं ऐसा ज्याचा नेम । तया घरीं पुरुषोत्तम सदा वसे ॥४॥

विष्णुदासा घरें ब्रह्माज्ञान लोळे । म्हणतसे बळें घ्या घ्या कोणी ॥१॥
आरुषे सावडे नाम मुखीं जया । ब्रह्माज्ञान तया विनवितसे ॥२॥
माझा अंगिकार करा संतजन । ऐसें ब्रह्माज्ञन कींव भाकी ॥३॥
एक जनार्दनीं संताचें चरणीं । होउनी दीन वदनीं कींव भाकी ॥४॥

अर्थ तो विवाद ज्ञान ते उपाधी । आम्हां उघड समाधी नाममात्रें ॥१॥
हेंचि निरुपण उद्धवा श्रीकृष्ण । सांगतसे खुन जीवींची ते ॥२॥
स्तुति अथवा निंदा परस्त्री परधन । तेथें कदा मन घालुं नये ॥३॥
एका जनार्दनीं हेचि ब्रह्मज्ञान । यापरतें साधन आन नाहीं ॥४॥

असोनि कुळींचा हीन । परी ज्यासी ब्रह्माज्ञानी । त्यासी तिन्हीं देवादि सुरगण । वंदिताती ॥१॥
त्याची मृत्युलोकीं सेवा । जयासी घडे सदैवा । मा ब्राह्मण भूदेवा । असंख्य पुण्य जोडे ॥२॥
तयासी वस्त्र अन्न । जठर करिती तृप्त जाण । त्यासी वैकुंठादि आंदण । देव देतो ॥३॥
त्यासी जो करी शीतळ । त्यासी पुण्य जोडे सकळ । एका जनार्दना केवळ । तोचि साधु ॥४॥

बहु पुण्य होय गांठीं । तैच ऐशियाची भेटी । तयाचिये कृपादृष्टी । सहज ब्रह्मा लाभे मनुष्या ॥१॥
देही असोनि विदेहि । करुनी कर्म अकर्ते पाही । वैषम्याची नाहीं । वाटाघाटी तयांसी ॥२॥
देहीं कष्ट किंवा सुख । शीतौष्ण समान देख । वाउगाचि शोक । नाहीं जया मानसीं ॥३॥
तोचि जाणा ब्रह्माज्ञानी । वाया न बोले बोलोनि मौनी । लक्ष्मी सदा परध्यानीं । एका जनार्दनीं तो धन्य ॥४॥

ब्रह्माज्ञानाचा क्षण । विचारी ज्याचें मन । त्याची महत्पापें जळोन । गेलीं स्वयें ॥१॥
गंगादि सप्त सागर । पुष्करादि तीर्थे अपार । व्रतादि पवित्र । पर्वकाळ जे ॥२॥
वेदशास्त्र पुराण । त्यासी घडलें श्रवण । अश्वमेधादिक यज्ञ । केलें जेणें ॥३॥
मेरुसमान सुवर्णीं । अनर्ध्य रत्‍न मेळवोनी । भरुनी दिधलीं मेदीनी । ब्रह्माणासी ॥४॥
कामधेनुच्या थाटीं । कल्पतरु कोट्यानकोटी । कौस्तुभादि सृष्टी । दिधली तेणें ॥५॥
अमृतासमान । तेणें दिधलें अन्न त्रैलोकींचे ब्राह्मण । तृप्त केलें ॥६॥
सत्य कैलास वैकुंठ । सत्य पाताळादि श्रेष्ठ । गरुडादि वरिष्ठ । दिधलीं वहनें ॥७॥
ऐसें एक क्षणें प्राप्त । ज्याचें सोहंध्यानीं चित्त । तयासी सुकृत । इतुकें जोडे ॥८॥
जो अहोरात्र मनीं । ब्रह्माज्ञानीं चिंतनीम । एका जनार्दनीं । तोचि वंदा ॥९॥

ऐसें हें वचन ऐकोन । श्रीतीं केलासे प्रश्न । कैसें अपरोक्ष ज्ञान । सांगा मज ॥१॥
हा शब्द अलोलिक । श्रवणीं झालें सुख । मग जनार्दनाचा रंक । बोलता झाला ॥२॥
पंचभुतें तिन्हीं गुण । स्थुल सुक्ष्म कारण । हें अपरोक्ष अज्ञान । पंचीकरण ॥३॥
यासी तो जाणता साक्षित्वे देखतां । तोचि अपरोक्ष ज्ञाता । जाणावा पैं ॥४॥
सोहमाचा साक्षात्कार । एक जनार्दनीं निवडोनि साचार । वस्तुंचें घर । दाखविलें ॥५॥

सदगुरु तोचि जाण । जो अपरोक्ष सांगे ज्ञान । देहत्रय निरसुन । परमपदीं ठेवी ॥१॥
जेणें देहत्रय निरसिलें । ज्ञान अग्नीमाजीं जाळिलें । अच्युतपद प्राप्त केलें । त्यासी वेळ नाहीं ॥२॥
निराकार निरामय । निर्भय तें अद्वय । तयामाजीं लिंगदेह । मरुनियां गेले ॥३॥
एका जनार्दनीं प्राप्ती । जैं लिंगदेहाची होय शांती । मग सायुज्यमुक्ति । पायां लागे ॥४॥

तरी सोहं नव्हे याग । सोहं नव्हे त्याग । आणि अष्टांग योग । सोहं नव्हे ॥१॥
सोहं नव्हे दान । सोहं नव्हे तीर्थ । मंत्रादि दीक्षित । सोहं नव्हें ॥२॥
सोहं नव्हे वारा । पंचभूतांचा पसारा । सोहंच्या विचारा । साधु जाणती ॥३॥
एका जनार्दनीं । आपण आपणासी जाणणें । साक्षित्व देखणें । तेंचि सोहं ॥४॥