भवसिंधुसी उतार
भवसिंधुसी उतार । हरिहर म्हणतां निर्धार ॥१॥
हीच घ्या रे प्रचीत । सर्व पुरती मनोरथ ॥२॥
संसाराचा धंदा । वाचे म्हणा हरि गोविंदा ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम । वाचे जप सोपा सुगम ॥४॥
भवसिंधुसी उतार । हरिहर म्हणतां निर्धार ॥१॥
हीच घ्या रे प्रचीत । सर्व पुरती मनोरथ ॥२॥
संसाराचा धंदा । वाचे म्हणा हरि गोविंदा ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम । वाचे जप सोपा सुगम ॥४॥
हरिहरं भेद । नका करुं अनुवाद । धरितां रे भेद । अधम तो जाणिजे ॥१॥
वैष्णव निका संभ्रम । महादेव सर्वोत्तम । द्वैताचा भ्रम । धरुं नको ॥२॥
आदिनाथ परंपरा । चालत आली तो पसारा । जनार्दनें निर्धारा । उघडे केलें ॥३॥
गुह्मा जाप्य शिवांचें । उघडें केलें पां साचें । एका जनार्दनीं वाचे । रामनाम ॥४॥
एकाची स्तुती एकाची निंदा । करितां अंगीं आदळे बाधा ॥१॥
अर्धांगीं लक्ष्मी वंदावी । चरणीं गंगा ती काय निंदावी ॥२॥
ऐसा नाहीं जया विचार । भक्ति नोहे अनाचार ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । एकपणे जनार्दन ॥४॥
ॐ नमोजी सदाशिवा । ब्रह्मादिकांन कळे लाघवा । तुम्हीं स्वामी देवाधिदेवा । ध्यान करितासां कवणाचें ॥१॥
ऐक रमणीय पार्वती त्रैलोक्यांत ज्याची कीर्ति । पुराण वेद जया वानिती । तो श्रीपती ध्योतीं मी ॥२॥
आवड कीर्तन चित्ती । रंगीं नाचतो जया वैकुंठपति । माझी धांव तेथें निश्चिती । ते सुखविश्रांती काय सांगूं ॥३॥
भाळे भोळे हरीचे दास । कीर्तनरंगीं नाचती उदास । त्यांच्या भार वाहें मी सर्वेश । उणे तयांस येऊं नेदीं ॥४॥
ऐसा अनुवाद कैलासगिरीं । गिरिजेसी सांगे त्रिपुरारी । एका जनार्दनीं सत्य निर्धारी । कीर्तनगजरीं उभे तिन्हीं देव ॥५॥
अलंकार जाहलेपणें । जेवीं असे निखळ सोनें ॥१॥
नाम भिन्न रुप एक । देहीं देहात्मा तैसा देख ॥२॥
गोडी आणि गुळ । नोहे वेगळे सकळ ॥३॥
जीव शिव नामें भिन्न । एकपणें एकचि जाण ॥४॥
एका जनार्दनीं शरण । भेदरुपें दिसे भिन्न ॥५॥
जगाचा जनक बाप हा कृपाळू । दीनवत्सल प्रतिपाळु पांडुरंग ॥१॥
पहा डोळेभरी द्वैत तें टाकुनी । करील झाडणी महत्पापा ॥२॥
ज्या कारणें योगी साधन साधिती । ती हे उभी मुर्ति भीमातटीं ॥३॥
एका जनार्दनीं भक्त करुणाकर । ठेवुनी कटीं कर उभा विटे ॥४॥
अभेदावांचुन न कळे भक्तीचें महिमान । साधितां दृढ साधन । विठ्ठलरुप न कळे ॥१॥
येथें पाहिजे विश्वास । दृढता आणि आस । मोक्षाचा सायास । येथें कांहीं नकोची ॥२॥
वर्ण भेद नको याती । नाम स्मरतां अहोरात्री । उभी विठ्ठलमूर्ति । तयापाशीं तिष्ठत ॥३॥
आशा मनिशा सांडा परतें । कामक्रोध मारा लातें । तेणेंचि सरतें । तुम्हीं व्हाल त्रिलोकीं ॥४॥
दृढ धरा एक भाव । तेणें चरणीं असे ठाव । एका जनार्दनीं भेव । नाहीं मग काळाचें ॥५॥
धरी अवतार विश्व तारावया । अत्रीची अनूसुया गरोदर ॥१॥
ऋतुकाळ हेमंत नक्षत्र रोहिणी । शुक्लपक्ष दिनीं पूर्णतिथी ॥२॥
तिथि पूर्णिमा मास मार्गशीर्ष । गुरु तो वासर उत्सवकाळ ॥३॥
एका जनार्दनीं पूर्ण अवतार । निर्गुण निराकार आकारलें ॥४॥
अव्यक्त परब्रह्मा न्हाणी पायांवरी । अभेद नरनारी मिळोनियां ॥१॥
पीतांबर पदरें पुशिला घननीळा । निजविला निर्मळ पालखांत ॥२॥
निंब कातबोळ त्रिगुण त्रिखुंडी । प्रेमाचे आवडी सेवी माय ॥३॥
एका जनार्दनीं दत्त पाळण्यांत घातिला । हालविती त्याला अनुसुया ॥४॥
जो जो जो जो रे निज आया । हालविती अनुसुया ॥धृ॥
पालख पुरुषार्थ चौकोनी । भक्तिनाडी गुंफोनी । दोरी प्रेमाची लाउनी । शांती गाती गाणीं ॥१॥
करितां उप्तत्ति शिणलासी । विश्रांति आलासी । निज रे ब्रह्माया तपलासी । कमळोद्भव जालासी ॥२॥
लक्ष्मीपति निज हो घनःश्यामा । सांडोनि वकुंठधामा । प्रतिपाळ करी हो जीव नामा । दर्शन दिलें आम्हां ॥३॥
पार्वतीरमण शिवा निज आतां । संहारक जीवजंता । निजरुप निगमा हो आदिनाथा । एका जनार्दनीं दाता ॥४॥
दत्त वसे औदुंबरीं । त्रिशुळ डमरु जटाधारी ॥१॥
कामधेनु आणि श्वान । उभे शोभती समान ॥२॥
गोदातीरीं नित्य वस्ती । अंगीं चर्चिली तिभुती ॥३॥
काखेमाजीं शोभे झोळी । अर्धचंद्रं वसे भाळीं ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । रात्रंदिनीं आठवित ॥५॥
दत्त माझा दीनानाथ । भक्तालागीं उभा सतत ॥१॥
त्रिशुळ घेऊनियां करीं । उभा असे भक्ताद्वारी ॥२॥
भाळीं चर्चिली विभुती । रुद्राक्षाची माळ कंठी ॥३॥
जवळी असे कामधेनु । तिचा महिमा काय वानुं ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । रुप राहिलें हृदयांत ॥५॥
हातीं कमंडलु दंड । दत्तमुर्ति ती अखंड ॥१॥
ध्यान लागो माझे मना । विनवितो गुरुराणा ॥२॥
अंगीं चर्चिली विभुती । हृदयीं वसे क्षमा शांती ॥३॥
तोचि चित्तांत आठव । गुरुराज दत्त देव ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । तद्रुप हें झालें चित्त ॥५॥
आयुष्य जाय माझे व्यर्थ । दत्त समर्थ महाराज ॥१॥
धांव धांव लवकरी । करुणा करी गुरूराया ॥२॥
मी तंव अनाथ अपराधी । हीनबुद्धि स्वामीया ॥३॥
काळ घाला पडिलावरी । धांव श्रीहरी लवलाह्मा ॥४॥
दत्ता पतित पावना । शरण एका जनार्दना ॥५॥
धांवे पावे दत्तराजा । महाराजा गुरुराया ॥१॥
अनाथासी संभाळावें । ब्रीद पाळावें आपुलें ॥२॥
तुजविण सोडवितां । नाहीं त्राता दुसरा ॥३॥
महादोषी पतितालागीं । करा वेगी उद्धार ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्ता । अवधुता माया बापा ॥५॥
दत्त माझी माता दत्त माझा पिता । बहिणी बंधु चुलता दत्त माझा ॥१॥
दत्त माझा गुरु दत्त माझा तारु । मजशीं आधारु दत्तराज ॥२॥
दत्त माझे जन दत्त माझें मन । सोइरा सज्जन दत्त माझा ॥३॥
एका जनार्दनीं दत्त हा विसांवा । न विचारित गांवा जावें त्याच्या ॥४॥
वेधोनि गेलें माझें मन । हारपलें दुजेंपण ॥१॥
ऐसी ब्रह्मामूर्ति दत्त । वोतलीसे आनंदभरीत ॥२॥
तयाविण ठाव । रिता कोठें आहे वाव ॥३॥
एका जनार्दनीं भरला । सबाह्म अभ्यंतर व्यापिला ॥४॥
ऐसी जगाची माऊली । दत्तनामें व्यापुनि ठेली ॥१॥
जीवें जिकडें तिकडे दत्त । ऐशी जया मति होत ॥२॥
तया सांकडेंचि नाहीं । दत्त उभा सर्वा ठायीं ॥३॥
घात अघात निवारी । भक्तां बाहे धरी करीं ॥४॥
ऐशीं कृपाळु माऊली । एका जनार्दनीं देखिली ॥५॥
लावण्य मनोहर प्रेमाचा पुतळा । देखिलासे डोळा दत्तराव ॥१॥
चरणीं घातली मिठी प्रेम दुनावें पोटीं । पाहतां हारपली दृष्टी दुजेपणा ॥२॥
मन माझें वेधलें परिपुर्ण भरलें । एका जनार्दनीं सांठविलें हृदयीं दत्त ॥३॥
दत्त माझी माय । आम्हां अनाथांची गाय ॥१॥
प्रेमपान्हा पाजी वेगीं । गुरुमाउली आम्हालांगी ॥२॥
आम्हां प्रीतीची साउली । श्रीगुरु दत्तराज माउली ॥३॥
आमची जीवींची जीवलगी । आम्हांलागीं घे वोसंगीं ॥४॥
एका जनार्दनीं । दत्तराज मायबहिणी ॥५॥
दत्त माझी माय । आम्हां सुखा उणें काय ॥१॥
नित्य प्रीति दत्तनामीं । दत्त वसे गृहरामीं ॥२॥
दत्ताविण नसे दुजें । दत्त मायबाप माझें ॥३॥
दत्तात्रय दत्तात्रय । नाहीं कळिकाळाचें भय ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । नित्य देख हृदयांत ॥५॥
आमुचें कुळींचे दैवत । श्रीगुरुदत्तराज समर्थ ॥१॥
तोचि आमुचा मायबाप । नाशी सकळ संताप ॥२॥
हेंचि आमुचें व्रत तप । मुखी दत्तनाम जप ॥३॥
तयाविण हे सुटिका । नाहीं नाहीं आम्हां देखा ॥४॥
एका शरण जनार्दनीं । दत्त वसे तनमनीं ॥५॥
माझी माता दत्तगुरु । मज तिचाचि आधारु ॥१॥
तियेविण मजलागीं । कोण रक्षील सर्वांगी ॥२॥
दत्त माझा आधार । त्यासी चिंतीं वारंवार ॥३॥
निर्विकार निरंजन । स्वामी माझा दत्त जाण ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । नित्य देखे ध्याना आंत ॥५॥
आत्मज्ञानें बिंबलें हृदयीं । दत्त वोळखिला ठायीं ॥१॥
पारिखेपणा दुर केला । अवघा दत्तचि गमला ॥२॥
नामें पवन चराचरें । तें दत्तनाम दोन अक्षरें ॥३॥
एका जनर्दनीं छंद । दत्तनामें लागला वेधु ॥४॥
श्रीगुरुकृपें दत्त वोळखिला । हृदय डोल्हार्यावरी बैसविला । अभेद पुर्ण चांदवा तेथें दिला । शुद्ध भक्तीनें दत्त पुजियेला ॥१॥
दत्तचरणीं मज लागलीसे गोडी । भवभयाची तुटोनी गेली बेडी ॥धृ॥
सोहं गुढी तेथें उभारिली । मंत्र उपदेशें देहबुद्धी गेली । पुर्ण निवृत्ति प्रवृत्तिहि धाली । सहज पुर्णनंद पूर्णता जालीं ॥२॥
जिकडे पाहे तिकडे चक्रपाणी । बोलावयाची राहिली शिराणी । जनीं वनीं एकात्मता खाणी । एका जनार्दनीं रंगलीसे वाणी ॥३॥
स्वानंदे आवडी दत्त पाहुं गेलों डोळां । तंव चराचर अवघें श्रीदत्तची लीला ॥१॥
विस्मयो दाटला आतां पाहुं मी कैसें । देखता देखणें अवघे दत्तचि दिसे ॥२॥
असे आणि नसे हा तंव विकल्प जनांत । जनीं जनार्दन निजरुपें दत्त ॥३॥
एका जनार्दनीं तेथें अद्वय नित्य । सबाह्म अभ्यंतरी दत्त नांदत ॥४॥
मनासी स्थिरता नामें दत्त वेध । दुजा नाहीं छंद आणीक कांहीं ॥१॥
म्हणोनि संकल्प दृढ झाला पायीं । दत्तावाचुनी ठायीं नोहे कांहीं ॥२॥
पाहतां पाहणें परतलें मन । पाहण्याचें विंदान विसरलें ॥३॥
एका जनार्दनीं परब्रह्मा पुतळा । दत्त देखिला डोळां आत्मदृष्टी ॥४॥
माझिया मनींचा फिटलासे बिहो । पाहुनियां देवो दत्तराव ॥१॥
फिटला संकल्प तुटली वासना । आन नाहीं कल्पना दुजी कांहीं ॥२॥
एका जनार्दनीं दत्त वेगळा जाण । नोहे माझा प्राण क्षणभरी ॥३॥
त्रिगुणात्मक त्रिमूर्ति वेगळा । पाहे तो सांवळा दत्तरावो ॥१॥
मन माझे वेधलें दत्ताचे चरणीं । नाहीं आन मनीं दुजा छंद ॥२॥
परात्पर पहावा हृदयीं तैसा ध्यावा । एका जनार्दनीं सांठवावा दत्त मनीं ॥३॥
माझी दत्त माऊली । प्रेमपान्हा पान्हावली ॥१॥
कुर्वाळुनी लावी स्तनीं । नोहे निष्ठुर क्रोध नाहीं मनीं ॥२॥
भक्तांसी न विसंबे । सदा वाट पाहे बिंबे ॥३॥
एका जनार्दनीं निश्चित । दत्तनामें पावन पतीत ॥४॥
एकाएकीं एकला काशीवासा गेला । स्वलीला श्रीदत्त स्वयें प्रगटला ॥१॥
दत्त देव आला दत्त देव आला । स्वभाव सांडोनी भेटावया चला ॥२॥
मुक्त मंडपामाझारीं निजनाम नगरी । दत्त प्रगटला कीर्तनामाझारीं ॥३॥
भेटणें भेटीं उठी दत्ता आली भेटी । सांगणें ऐकणें दत्त होऊनि उठी ॥४॥
कीर्तनी आतौता नाम श्रीदत्त दत्ता । निजकीर्ति ऐकोनि डोळे तत्त्वतां ॥५॥
जळा सबाह्म आंतरी मनकर्णिका तीरीं । दत्त स्नान करी आत्ममुद्रेवरी ॥६॥
दत्त जंगमीं स्थावरी विश्वी विश्व धरी । तोचि दत्त घरोघरीं नित्य भिक्षा करी ॥७॥
एका जनार्दनीं दत्तवचनें देख । प्रपंच परमार्थ मीच चालवी एक ॥८॥
दुर्लभ नरदेह पावला । प्राणी देवासी विसरला ॥१॥
सुख मानिलें संसारी । जाऊनि पडीला अघोरीं ॥२॥
संसारसिंधुसी तारक । स्वामी दत्तराज एक ॥३॥
त्याचें नाम आठवितां । चुकली भवार्णवाची वार्तां ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । भवसिंधु तारक समर्थ ॥५॥
परमर्थीं राखितां भावो नवल नव्हे पहाहो । भक्त परिग्रहो चालवी दत्तदेवो ॥१॥
कृपाळु श्रीदत्त कृपाळु श्रीदत्त । अहर्निशीं स्वयें पाळिती निजभक्त ॥२॥
वत्सालागीं जैसी व्याली धेणु धांवे । निजभक्तांकारणें दता तैसा पावे ॥३॥
भक्त कीर्तनें तोषला दत्त संतोषला । हरिजागरीं स्वयें सिद्ध प्रगटला ॥४॥
निजात्मास्थिति लीला मनीं सुमनमाळा । एका जनार्दनीं दत्त घाली गळां ॥५॥
लागूनियां पायां जना विनवीत । मुखीं बोला दत्त वारंवार ॥१॥
तेणें तुम्हां सुख होईल अपार । दत्त दयासागर आठवावा ॥२॥
स्त्रिया पुत्र संसारा गुंतसी पामरा । तेणें तुं अघोरा पावशील ॥३॥
एका जनार्दनीं चित्तीं दत्तपायां । दत्तरुप काया झाली त्याची ॥४॥
वेळोवेळां सांग जना । मागें दाना सर्वांसी ॥१॥
मंगल श्रीदत्तराज । स्मरा गुरुराज समर्थ ॥२॥
आयुष्य जाय पळ पळ । करा बळ चिंतना ॥३॥
एका जनार्दनीं लोकां । विसरुं नका सांगतों ॥४॥
वाचे बोला दत्त दत्त । होय सकळ परमार्थ ॥१॥
दत्तरुपीं लागतां दृष्टी । दत्तरुप अवघी सृष्टी ॥२॥
दत्तकथा वसे कानी । दत्तमुर्ति ध्यानीं मनीं ॥३॥
दत्तालागीं आलिंगना । कर समर्थ हें जाणा ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । सदा वसे हृदयांत ॥५॥
धन्य धन्य तेचि नर । दत्तनामीं जे तत्पर ॥१॥
त्याचे होतां दरुशन । पतित होताती पावन ॥२॥
तयालागीं शरण जावें । काया वाचा आणि जीवें ॥३॥
शरण एका जनार्दनीं । त्याचें पाय आठवी मनीं ॥४॥
उदार दयाळ गुरुदत्त । पुरवी हेत भक्तांचा ॥१॥
त्याचे चरणीं लीन व्हावें । शुद्धभावें करुनी ॥२॥
मुखीं स्मरा गुरुदत्ता । नाहीं दाता दुसरा ॥३॥
पायीं करा तीर्थयात्रा । गुरुसमर्था भजावें ॥४॥
म्हणे एका जनार्दनीं । जनीं वनीं दत्त हा ॥५॥
कलियुगी तारक । स्वामी दत्तराज एक ॥१॥
त्याचें नाम नित्य गावें । भवसिंधुसि तरावें ॥२॥
दत्तमूर्ति हृदयीं ध्यातां । पावे मोक्ष सायुज्यता ॥३॥
दत्त वसे जया मनीं । तया दत्त जनीं वनीं ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । सबाह्म स्वानंदभरित ॥५॥
त्रिगुणाविरहित नाम दत्तात्रेय । गातां वदतांह होय आनंद चित्ता ॥१॥
पालटेल मन संसारभावना । अंती ते चरणा भेटी होय ॥२॥
योगयाग कसवटी वाउगी रहाटी । दत्त म्हणतां होटी सव जोडे ॥३॥
एका जनार्दनीं वदतां दत्त वाचे । अनंत यागांचे पुण्य जोडे ॥४॥
आठवितां दत्तात्रय । नासताती तापत्रय ॥१॥
प्राप्त होय ऋद्धिसिद्धि । दत्तनामें ती समाधी ॥२॥
योगयागादि साधन । गुरुभक्त पावे जाण ॥३॥
विवेक वैराग्य शमादी । हस्ती व्यसे निष्कर्मसिद्धि ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । सदा हृदयीं तिष्ठत ॥५॥
दत्तात्रेय नाम । नित्य जपे जो निष्कामा ॥१॥
तया नाहीं द्वैतभाव । दृष्टी दिसे गुरुराव ॥२॥
दत्ताविण नसे स्थान । दत्तरुप जन वन ॥३॥
ध्यानीं मनीं दत्तराज । दत्तविण नाही काज ॥४॥
एका जनार्दनीं जपा । दत्तनाम मंत्र सोपा ॥५॥
दत्त ध्यावा दत्त गावा । दत्त आमुचा विसांवा ॥१॥
दत्त अंतर्बाह्म आहे । दत्तविण कांही नोहे ॥२॥
दत्त जनीं दत्त वनीं । दत्तरुप हें अवनीं ॥३॥
दत्तरुपी लीन वृत्ती । एका जनार्दनीं विश्रांती ॥४॥
खुंटलासे शब्द बोलतां आनंद । सर्व बह्मानंद कोंदाटला ॥१॥
तें हें दत्तनाम आवडी आदरें । उच्चारी सोपारें सर्वकाळ ॥२॥
कलिमाजीं सोपें दत्तनाम घेतां । संसाराची वार्ता उरी नुरे ॥३॥
एका जानार्दनीं लागलासे छंद । दत्तनामे आनंद सर्वकाळ ॥४॥
दत्त देतां आलिंगन । कैसे होताहें अभिन्न ॥१॥
स्वलीला स्वरुपता । तिन्हीं दावी अभिन्नता ॥२॥
लाघवी श्रीदत्त । देवभक्त आपणचि होत ॥३॥
मीचि जनार्दन मीचि एका । दत्तस्वरुपीं मीच मी देखा ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त पुढें मागें । सगुन निर्गुण रुपें लागला संगे ॥५॥
दत्त नामाचा उच्चार । मुखीं वास निरंतर ॥१॥
तयापाशी शांति क्षमा । प्राप्त होय निजधामा ॥२॥
सर्व सुखें तयापाशी । ऋद्धिसिद्धि त्याच्या दासी ॥३॥
भुक्ति मुक्ति लोटांगणीं । लागताती त्या चरनीं ॥४॥
म्हणे एका जनार्दनीं । मना लागलेंसे ध्यान ॥५॥
दत्त दत्त म्हणतां वाचे । तेणें सार्थक जन्मांचें ॥१॥
मनें चितावा श्रीदत्त । अंतर्बाह्म पूर्ण भरित ॥२॥
दत्तरुप पाहे डोळां । तेणें भय कळिकाळा ॥३॥
एका जनार्दनीं जपा । मंत्र द्वयाक्षरीं हा सोपा ॥४॥
सर्व पर्वकाळ दत्त वदतां वाचे । आणिक सायासाचें मुळ खुंटें ॥१॥
म्हणा दत्त दत्त म्हणा दत्त दत्त । म्हणा दत्त दत्त वेळोवेळां ॥२॥
काळ वेळ कांहीं न लगे तत्त्वतां । नाम उच्चिरितां दरुशनं ॥३॥
भोळ्या भावीकांसी जप मंत्रावळी । दत्तनाम माउली सोपा जप ॥४॥
एका जनार्दनीं नामाचा प्रताप । निवारे भवताप दरुशनें ॥५॥
म्हणता दत्त दत्त । दत्त करी गुणातीत ॥१॥
दत्तनामाचा निजंछंद । नामें प्रगटे परमानंद ॥२॥
निज भाव समर्थ । जेथें नाम तेथें दत्त ॥३॥
एका जनार्दन दत्त । दत्त करी देहातीत ॥४॥
प्राणियासी मंत्र सोपा । दत्त दत्त वाचे जपा ॥१॥
आणीक लगे साधन । दत्तनामें घडे ज्ञान ॥२॥
न लगे योगयाग पाही । दत्तावांचुन नेणें कांहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं वेधलें मन । मनचि जालें उन्मन ॥४॥
दत्त दत्त म्हणे वाचे । काळ पाय वंदी त्याचें ॥१॥
दत्तचरणीं ठेवी वृत्ती । होय वृत्तीची निवृत्ती ॥२॥
दत्तरुप पाहे डोळां । वंद्य होय कळिकाळा ॥३॥
एका जनार्दनीं दत्त । हृदयीं वसे सदोदित ॥४॥
श्रीदत्त ऐसी ज्याची वाचा पढे । पोक्ष सायुज्यता जोडे ॥१॥
ऐसी प्रचीत पहा देहीं । व्यापुनी असे देही विदेही ॥२॥
एका जनार्दनीं दत्त । सबाह्म आनंदभरीत ॥३॥
दत्त दत्त वदतां वाचे । होय जन्माचें सार्थक ॥१॥
ऐसा जया नामीं वेधु । परमानंदु हृदयीं ॥२॥
दत्त आलिंगनीं समाधान । तेणें नासे मीतूपण ॥३॥
एका जनार्दनीं वेधु । दत्तनामें लागला छंदु ॥४॥
दत्तात्रय नाम ज्याचे नित्य मुखीं । तया समसुखीं नाहीं दुजा ॥१॥
भावें दत्त दत्त म्हणतसे वाचे । कळिकाळ त्याचे पाय वंदी ॥२॥
दत्ताचें पैं रुप ज्याचे वसे नेत्रीं । आहिक्य परत्री तोचि सुखी ॥३॥
गुरु दत्ताराया देई आलिंगन । तयासी वंदन करिती सर्व ॥४॥
दत्तरायाची जे करिताती यात्रा । त्याचेनीं पवित्र होते तीर्थ ॥५॥
ज्याचे चित्तीं वसे गुरुदत्त ध्यान । त्याचेनि पावन तिन्ही लोक ॥६॥
दत्तालागीं अपीं तन मन धन । परब्रह्मा पुर्ण तोचि झाला ॥७॥
दत्तचरण तीर्थ जो का नित्य सेवी । उगवितो गोवी प्रपंचाची ॥८॥
दत्तावरुनियां कुरवंडी काया । तयाचिया पाया मोक्ष लागे ॥९॥
एका जनार्दनीं मुखीं दत्तनाम । हरे भवश्रम क्षणामाजीं ॥१०॥
आर्ते आरती दत्त वोवाळूं जातां । आरतीचें हरण दत्तें केलें तत्त्वतां ॥१॥
आरती खुंटली आतां वोवाळूं कैसें । तरी निजभजनें निरंजन होतसे ॥२॥
आरतीचे आर्त पुरवी श्रीदत्त । एका जनार्दनीं सहज वोवाळीत ॥३॥
केलें आवाहन । जेथें नाहीं विसर्जन ॥१॥
भरला ओतप्रोत । स्वामी माझा देव दत्त ॥२॥
गातां येत नाहीं । पूर्ण सुलीनता पाही ॥३॥
एका जनार्दनीं खुण । विश्वी भरला परिपुर्ण ॥४॥
सहज सुखासनीं अनुसुयानंदन । पाहतां हें ध्यान वृत्ती निवे ॥१॥
बालोन्मत्त पिशाच्च त्रिविध अवस्था धरी । आपण निराकारी सोहंभावे ॥२॥
कारण प्रकाऋती न घेचि तो माथा । चिदानंद सत्ता विलसतसे ॥३॥
एका जनार्दनीं हृदयीं आसन । अखंडीत ध्यान निजतत्त्वीं ॥४॥
अनन्य आवरी उदक निर्मळ । वासना सोज्वळ नम्रपणें ॥१॥
प्रक्षाळिले पाय वाही एक माथा । हृदयीं प्रीति धरितां प्रेमलाभ ॥२॥
घेऊनियां तीर्थ इंद्रियें तो धांलीं । सकळ निवालीं जनार्दनीं ॥३॥
चोहें देहांची क्रिया । अघ्यें दिले दत्तात्रेय ॥१॥
जे जे कर्म धर्म । शुद्ध सबळ अनुक्रम ॥२॥
इंद्रिय क्रियाजात । कांहीं उचित अनुचित ॥३॥
आत्मा माझा देव दत्त । एका जनार्दनीं स्वस्थ ॥४॥
संचित क्रियामाण । केलें सर्वाचें आचमनक ॥१॥
प्रारब्ध शेष उरलें यथा । तेथें ध्याऊं सदगुरुदत्त ॥२॥
झालें सकळ मंगळ । एका जनार्दनीं फळ ॥३॥
साती भागीरथी सत्रावीची धार । सुभाक्ति ते मकर समर्पिली ॥१॥
अर्पियले स्नान झालें समाधान । मनाचें उन्मन होऊनियां ॥२॥
चित्त हें शीतळ गेली तळमळ । पाहिलें निढळ अमूर्तासी ॥३॥
एका जनार्दनीं केला जयजयकार । अत्रीवरद थोर तिन्हीं लोकीं ॥४॥
वर्णावर्ण नाहीं । हेंचि प्रावराण त्याचे ठायीं ॥१॥
परभक्तिईच्या पालवीं । जिवो अज्ञाना मालवी ॥२॥
करा करा जन्मोद्धार । हरिभक्तीचा बडीवार ॥३॥
एका जनार्दनीं बोध । दत्तापायीं तो स्वानंद ॥४॥
गंध ग्रहण घ्राणता । त्रिपुटी मांडिली सर्वथा ॥१॥
सुबुद्धि सुगंध चंदन । केलें दत्तात्रया अर्पण ॥२॥
शांति क्षमा अक्षता । तिलक रेखिला तत्त्वतां ॥३॥
एका जनार्दनीं । करुनि साष्टांगें नमन ॥४॥
सहस्त्रदल कमलाकर । कंठीं अर्पिले हार ॥१॥
सोळा बार अठरा चार । मांथां वाहुंक पुष्पभार ॥२॥
एका जनार्दनीं अलिकुळु । दत्त चरणाब्ज निर्मळू ॥३॥
आत्मज्ञान वैश्वानरीं । धूप जाळिला सरोभरी ॥१॥
तेणें मातला परिमळ । पिंडब्रह्मांडीं सकळ ॥२॥
वासाचा निजवास । एका जनार्दनीं सुवास ॥३॥
ज्ञानदीपिका उजळी । नाहीं चितेंची काजळीं ॥१॥
ओवाळिला देवदत्त । प्रेमें आनंद भरित ।२॥
उष्ण चांदणें अतीत । तेज कोंदलें अद्भुत ॥३॥
भेदाभेद मावळले । सर्व विकार गळाले ॥४॥
एका मिळाली जनार्दनीं । तेजीं मिळाला आपण ॥५॥
अहंममता घारीपुरी । समुळ साधली दुरी ॥१॥
चतुर्विध केलीं ताटें । मानी शरण गोमटें ॥२॥
मन पवन समर्पिलें । भोग्य भोक्तृत्व हारपलें ॥३॥
एका जनार्दनीं भोजन । तृप्त झालें त्रिभुवन ॥४॥
नाम मंगळा मंगळ । झालें जन्माचें सफळ ॥१॥
दत्त जीवींचे जीवन । दत्त कारणा कारण ॥२॥
अनुसूयात्मजा पाही । देहभाव उरला नाहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं दर्शन । चित्त झालें समाधान ॥४॥
दत्त सबाह्म अंतरीं । दत्तात्रय चराचरीं ॥१॥
दत्तात्रय माझें मन । हरोनि नेलें मीतूंपण ॥२॥
मुळीं सिंहाद्री पर्वती । दत्तात्रयें केली वस्ती ॥३॥
भक्तां मनीं केला वास । एका जनार्दनीं विश्वास ॥४॥
नाम निजभावेंसमर्थ । जेथें नाम तेथें दत्त ॥१॥
वाचे म्हणता देवदत्त । दत्त करी गुणातीत ॥२॥
दत्तनामाचा सोहळा । धाक पडे कळिकाळां ॥३॥
दत्तनामाचा निजछंद । नामीं प्रगटे परमानंद ॥४॥
एका जनार्दनीं दत्त । सबाह्म स्वानंदें भरीत ॥५॥
कलियुगामाजीं एक हरिनाम साचें । मुखे उच्चारितां पर्वत छेदी पापांचे ॥१॥
सर्वभावें भजा एक हरीचें नाम । मंगळा मंगल करील निर्गुण निष्काम ॥२॥
दोषी अजामेळ तोहि नामें तरला । हरिनामें गणिकेल्चा उद्धार जाहला ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम सारांचें सार । स्त्रियादि अत्यंजा एका दांचि उद्धार ॥४॥
जगीं तो व्यापक भरुनी उरला । शरण तूं तयाला जाय वेगीं ॥१॥
उघडा मंत्र जाण वदे नारायणा । नोहे तुज विध्व यमदुत ॥२॥
अखंड वाचेसी उच्चार नामाचा । तेणें कलीकाळाचा धाक नाहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं संतसेवेविण । आणिक साधन नाहीं दुजें ॥४॥
नाम हे नौका तारक भवडोहीं । म्हणोनि लवलाही वेग करा ॥१॥
बुडतां सागरीं तारुं श्रीहरी । म्हणोनि झडकरी लाहो करा ॥२॥
काळाचा तो फांसा पडला नाही देहीं । म्हणोनी लवलाही लाहो करा ॥३॥
एका जनार्दनीं लाहो कर बळें । सर्वदा सर्वकाळें लाहो करा ॥४॥
दुजा छंद नोहे वाचे । वदे साचें हरिनाम ॥१॥
कोटी कुळें होती पावन । नामस्मरण करितांची ॥२॥
यम न पाहे तयाकडे । वांडें कोंडे नमस्कारी ॥३॥
विधी शची उमारमण । वंदिती चरण आवडी ॥४॥
म्हणे जनार्दनाचा एका । उपाय नेटका कलियुगीं ॥५॥
सर्वांवरी वरिष्ठ सत्ता । वाचे गातां हरिनाम ॥१॥
साधन सोपें पाहतां जगीं । सांडावी उगी तळमळ ॥२॥
रामनामें करा ध्यास । व्हा रे उदास प्रपंची ॥३॥
एका जनार्दनीं मन । करा वज्राहुनी कठीण ॥४॥
नामें पाषाण तरले । महापापी उद्धरिले । राक्षसादि आसुर तरले । एका नामें हरिच्या ॥१॥
घेई नाम सदा । तेणें तुटेल आपदा । निवारेल बाधा । पंचभुतांची निश्चयें ॥२॥
हो कां पंडित ब्रह्माज्ञानीं । तरती तारिती मेदिनी । शरण एका जनार्दनीं । नाम उच्चरणीं आनंद ॥३॥
काळाचेंशासन । गातां श्रीहरीचे गुण ॥१॥
ऐसें सुलभ नाम वाचे । घेई घेई गोविंदाचे ॥२॥
संसाराचा छंद । येणें तुटे भवकंद ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम । भवसिंधु तारक धाम ॥४॥
जों विनटला श्रीहरिचरणीं । त्यासी भवबंधनीं श्रम नाहीं ॥१॥
देव उभा मागें पुढें । वारी सांकडें भवाचें ॥२॥
नामस्मरणीं रत सदा । तो गोविंद आवडे ॥३॥
त्याचे तुळणें दुजा नाहीं । एका पाही जनार्दनीं ॥४॥
हरिनामें तरले । पशुपक्षी उद्धरले ॥१॥
ऐशी व्याख्या वेदशास्त्रीं । पुराणें सांगताती वक्त्री ॥२॥
नामें प्रल्हाद तरला । उपमन्यु अढळपदीं बैसला ॥३॥
नामें तरली ती शिळा । तारियेला वानरमेळा ॥४॥
हनुमंत ज्ञानी नामें । गणिका निजधामीं नामें ॥५॥
नामें पावन वाल्मिक । नामें अजामेळ शुद्ध देख ॥६॥
नामें चोखामेळा केला पावन । नामें कबीर कमाल तरले जाण ॥७॥
नामें उंच नीच तारिले । एका जनार्दनीं नाम बोले ॥८॥
हरीचे नामें हरीचे भक्त । उद्धरले असंख्यात ॥१॥
दैत्य दानव मानव । रीस वानर जीव सर्व ॥२॥
वृक्ष पाषाणादि तृण । हरिनामें ते पावन ॥३॥
पशु पक्षी अबला । एका जनार्दनीं तरल्या ॥४॥
हरीनामामृत तरले अपार । व्यास वाल्मिकादि निर्धार तरलें जाण ॥१॥
सेवेचिनि मिसें अक्रूर तरला । उद्धोध जाहला हृदयामाजीं ॥२॥
सख्यत्वयोगें अर्जुन तरला । प्रत्यक्ष भेटला कृष्णराव ॥३॥
दास्यत्व निकटीं हनुमंता भेटी । हृदय संपुटीं राम वसे ॥४॥
नामधारकपणें प्रल्हादु तरला । प्रत्यक्ष देखिला नरहरी ॥५॥
उपमन्यु बाळक दुधाचिया छंदें । तयासी गोविंदे कृपा केली ॥६॥
ऐसें अपरंपार तरलें नामस्मरणी । एका जनार्दनीं नाम जपे ॥७॥
जेथें हरिनामाचा गजर । कर्म पळतसे दूर ॥१॥
नाम निर्दाळीं पापातें । वदती शास्त्र ऐशीं मतें ॥२॥
पापाचे पर्वत । नाम निर्दाळी सत्य ॥३॥
नाम जप जनार्दन । एका जनार्दनीं पावन ॥४॥
ज्याचें देणें न सरे कधीं । नाहीं उपाधी संबंध ॥१॥
एका नामासाठीं सोपें । नारी अमुपें पातकी ॥२॥
शुद्ध अथवा अशुद्ध याती । होत सरती हरिनामें ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम सार । उतरी पार भवनदी ॥४॥
सुलभ सोपारें नाम मुखीं गातां । पातकांच्या चळथा कांपताती ॥१॥
हरिनाम सार वाचे तो उच्चार । तरलें नारीनर नाममात्रें ॥२॥
वेदांत सिद्धांत तयांचा संकेत । नामें होती मुक्त महापापी ॥३॥
एका जनार्दनीं वेदांचें निजसार । नाम परात्पर जपती सर्व ॥४॥
भगवंतांची नामकीर्ति । अखंड वाचे जे वदती ॥१॥
धन्य तेचि संसारी । वाचे उच्चारी हरिनाम ॥२॥
प्रपंचाचें नोहें कोड । पुरे चाड हरिनामें ॥३॥
एका जनार्दनीं नाम गोड । होय निवाड जन्माचा ॥४॥
हरि म्हणा बोलतां हरि म्हणा चालतां । हरि म्हणा खेळतां बाळपणीं ॥१॥
म्हणा हरिनाम पुरती सकळ काम । हरिनामें ब्रह्मा हातां चढें ॥२॥
हरि म्हणा उठतां हरि म्हणा बैसतां । हरि म्हणा पाहतां लोकलीला ॥३॥
हरि म्हणा आसनीं हरि म्हणा शयनीं । हरि अम्हणा भोजनीं ग्रासोग्रासीं ॥४॥
हरि म्हणा जागतां हरि म्हणा निजतां । हरिम्हणा झुंजतां रणांगणां ॥५॥
हरि महणा एकटीं हरि म्हणा संकटीं । हरि धरा पोटींभावबळें ॥६॥
हरि म्हणा हिंडतां हरि म्हणा भांडतां । हरि म्हणा कांडितां साळी दाळी ॥७॥
हरि म्हणा देतां हरि म्हणा मागतां । हरि म्हणा गातां पदोपदीं ॥८॥
हरि म्हणा देशीं हरि म्हणा परदेशीं । हरि म्हणा अहर्निशी सावधान ॥९॥
हरि म्हणा एकांतीं हरि म्हणा लोकांती । हरि म्हणा अंतीं देहत्यागीं ॥१०॥
हरि म्हणा धर्मता हरि म्हणा अर्थता । हरि म्हणा कामता सकाम काम ॥११॥
हरि म्हणा स्वार्थी हरि म्हणा परमार्थी । हरि म्हणा ब्रह्माप्राप्तीलागीं ॥१२॥
हरि म्हणा भावता हरि म्हणा अभावता । हरि म्हणा पावतां मोक्षपद ॥१३॥
हरि म्हणा निजनिधी हरि म्हणा आनंदि । हरि परमानंदि आनंद तो ॥१४॥
हरि म्हणा जनीं हरि म्हणा विजनीं । एका जनार्दनीं हरि नांदें ॥१५॥
हरिनामीं ज्याची प्रीती । सदा वानिती हरिनाम ॥१॥
धन्य धन्य जन्म त्याचा । उच्चार वाचा हरिनाम ॥२॥
नेणती शीण योग यागीं । घेती जगीं हरिनाम ॥३॥
एका जनार्दनीं हरिनाम । उमेशी सांगे राम जप करी ॥४॥
हरिवांचुनी ठाव रिता कोठें आहे । विचारुनी पाहें मनामाजीं ॥१॥
सर्व तो व्यापक भरुनि उरला । वाउगाचि चाळा वाहुं नको ॥२॥
एका जनार्दनीं भरुनि उरला । तो म्या देखियेला विटेवरी ॥३॥
नाम जनार्दन वाचे । भय नाहीं कळिकाळाचें । सार्थक जन्माचे । नाम गातां निश्चयें ॥१॥
सोपा मंत्र जनार्दन । जग व्यापक परिपुर्ण । जन वन जनार्दन । एका रुप नाम घेतां ॥२॥
एका शरण जनार्दन । जनार्दन एकपणीं । आदि मध्य अवासानी । दाता एका जनार्दनीं ॥३॥
योगियां न कळे वर्म । कोणा साधे शुद्ध कर्म । न घ्डे दान आणि धर्म । वाउगा श्रम जाणिवेचा ॥१॥
मुखें गाउं नाम वाचे । ब्रह्माज्ञान पुढें नाचे । भय नाहीं पापियां दुतांचे । आम्हांसी ते सर्वथा ॥२॥
ना करुं वाउग्या खटपटा । आगमनिगमांचा न घेऊ ताठा । वाउग्या त्या चेष्टा । नामविण न करुं ॥३॥
योगयाग न करुं तीर्थाटन । सुखें गाऊं जनार्दन । एका जनार्दनीं भजन । मुख्य मंत्र सोपरा ॥४॥
नाम तें ब्रह्मा नाम तें ब्रह्मा । नामापाशीं नाहीं कर्म विकर्म ॥१॥
अबद्ध पढतां वेद बाधी निषिद्ध । अबद्ध नाम रटतां प्राणी होती शुद्ध ॥२॥
अबद्ध मंत्र जपतां जापक चळे । अबद्ध नाम जपतां जडमुढ उद्धरले ॥३॥
स्वधर्म कर्म करी पडे व्यंग । विष्णुस्मरणें तें समूळ होय सांग ॥४॥
मनापाशीं नाहीं विधिविधान । आसनीं शयनीं भोजनीं नाम पावन ॥५॥
एका जनार्दनीं नाम निकटीं । ब्रह्मानंदी भरली सृष्टी ॥६॥
जगासी तारक हरि हा उच्चार । सर्व वेरझार खुटें जेणें ॥१॥
पाहता ब्रह्मांडीं व्यापका तो हरी । सबाह्म अभ्यंतरीं भरलासे ॥२॥
एका जनार्दनीं रिता ठाव कोठें । पुंडलीक पेठे उभा नीट ॥३॥
श्रीगोविंदा मधुसूदना । ऐशा नामांची करिता उच्चारणा । तुटताती यमयातना । नाना पातकियाच्या ॥१॥
माना हाचि रे विश्वास । नामीं धरा दृढ वास । आणिक ते सायास । फोलकत न करावें ॥२॥
योगयाग कसवटी । नको नको कोरड्या गोष्टी । वांयाचि हिंपुटी । शिणती मुर्ख ॥३॥
शरण रिघा जनार्दनीं । एकपणें मन करुनी । एका जनार्दनीं ध्यानी मनीं । चिंतन तें असों द्यावें ॥४॥
कृष्णाविण दुजे नेणती काया वाचा । जाला पांडवांचा सहकारी ॥१॥
वारिलें संकट भक्तांचा अंकित । धांवेचि त्वरित नाम घेतां ॥२॥
भोजनाची आस न धरा मानसीं । धांवतो त्वरेसी नाम घेतां ॥३॥
एका जनार्दनीं नामाची आवडी । घालितासे उडी वैकुंठाहुनी ॥४॥
हरिनाम भजन कल्लोळ जेथे सदा । नोहे तेथें बाधा विषयाची ॥१॥
वेदशास्त्र देती ग्वाही । पुराणे तोहि बोलती ॥२॥
नामस्मरणे निरसे भेद । तुटे समुळ कंद संसार ॥३॥
निरसे भोग दुःखव्याधी । तुटे उपाधी शरीर ॥४॥
जनार्दनाचा एका म्हणे । नाम गाणें सतत ॥५॥
जागृतीं स्वप्नीं आणि सुषुप्ती । तिहीं अवस्थात हरि म्हणतां मुक्ति ॥१॥
ऐसें वेदशास्त्रें गर्जती । विवादतीं पुराणें ॥२॥
नाम निरंतर मुखीं सदा । नोहे बाधा भौतिक ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । भुक्तिमुक्तिची नाहीं कारण ॥४॥
हरिस्मरणीं सावध व्हावें । स्वहित आपुलें विचारावें ॥१॥
तरला प्रल्हाद आणि धुरु । उपमन्यु क्षीरसागरु ॥२॥
एका जनार्दनीं छंद । अवघा भरला श्रीगोविंद ॥३॥
मुखाचा व्यापार । करावा हरिनाम उच्चार ॥१॥
पायांचा व्यापार । करावें तीर्थाटन निर्धार ॥२॥
हातांचा व्यापार । करावें दानधर्म सार ॥३॥
एका जनार्दनाचा निर्धार । मुखीं नामाचा उच्चार ॥४॥
आवडीनें भावें हरिनाम गावें । सप्रेम नाचावें कीर्तनरंगीं ॥१॥
तरती तरती तरती संसार । आणिक विचार दुजा नाहीं ॥२॥
एका जनार्दनीं भावाचे माहेर । तरिजे संसार क्षणमात्रें ॥३॥
आठवावें हरीचे गुण । तेणें मना समाधान ॥१॥
मग न जाय सैरावैरा । चुके जन्माच्या वेरझारा ॥२॥
एका जनार्दनीं ध्यान । सदा मनीं नारायण ॥३॥
जुळणारे अभंग सापडले नाहीत.
जुळणारे अभंग सापडले नाहीत.