संत सोपानदेव अभंग

काढले कुटाळ वासना बळ ।
सर्व हा गोपाळ भरियेला ॥१॥
गेला पै परते शरीर हे रिते ।
नाशिवंत भुते दुरी केली ॥२॥
स्थावर जंगम स्थावरिला राम ।
सर्व शाम निःसंदेह ॥३॥
सोपान विनटे परब्रह्म घोटे ।
प्रपंच सपाट निर्वटियेला ।।४।।

हरि असे देही सर्वकाळ संपन्न ।
म्हणोनि चिंतन निरंतर ॥१॥
हरिविण नाही हरविण नाही ।
दिशा द्रुम पाही विंबलासे ।॥२॥॥
हरिविण देवो नाही अन्य भावो ।
हरि असे सर्व देहभावी ।।३।॥
सोपान सांगत हरि सर्वत्र वसे ।
भाग्यवंता दिसे सर्व काळ ॥४॥

पाहाणे परिसणे नामरूपी गेले ।
निराकारी ठेले एकतत्वेसी ॥१॥
एकतत्वेसी हरि एक रूप माझा ।
भिन्न भाव दुजा नाही नाही ।।२।।
संग परिकर सापडला आम्हा ।
सर्व आत्माराम पूर्णपणे ॥३॥
सोपान देव्हडे मन माजिवडे ।
ब्रह्मांड येवढे गिनियेले ॥४॥

ना रुप ठसा निरालंब जाला ।
सगुणी उदेला तेजाकार ॥१॥
तेजरुप तेजी आरुप काजी ।
जीव शिव भोजी नांदताती ॥२॥
राहाते पाहाते जिवाचे पोखीते ।
आपणची उखीते दिसे एक ॥३॥
सोपानी नलगे प्रपंची वियोग ।
ब्रह्मार्पण भोग नुरे तोही ॥४॥

नाद रसी लीन ब्रह्म सामावले ।
त्यामाजि सानुले ब्रह्म चोख ।।१।।
मन हे निकट ब्रह्मारूपे चोख ।
ब्रह्मी ब्रह्म लेख एकपणे ॥२॥
साशकित गावी जाला परिमाण ।
घट मटा दिन हारपला ॥३॥
सोपान सोपारे निरालंब निर्धरि ।
नंदाचे गोजिरे माजि खेळे ॥४॥

नाद ब्रह्म मुसे नादरुप वसे ।
तैसा जनी दिसे आत्मपणे ।।१।।
बाहेर साबडा आम्हा दिसे घड़ा ।
मातियेचा वेढा जीवनालागी ।।२।।
तैसे हे शरीर आत्मपणे नीट ।
मन हे निकट बोखाळपणे ।।३।।
सोपान साजिरे ब्रह्म ते गोजिरे ।
जीवन साकार ब्रह्म हेतु ॥४॥

शांति दया क्षमा तेथील उपाया ।
निर्गुणी ते माया आपरूप ॥१॥
ज्योतीरुप छाया सर्व हे निर्गुण ।
आत्मारामी भिन्न नाही नाही ।॥२।।
मौन्य परे मिठी पश्चंतीसी नुठी ।
मध्यमेच्या बेटी खुंटे तारू ।।३।।
सोपान वैखरी देहामाजी भारी ।
पुर्ण तो श्रीहरी बिंबी बिंब ॥४॥

वैकुठ आगळे न करू वेगळे ।
मन ब्रह्मेळे एक ठेले ।॥१॥
उपमे वैकुंठ ब्रह्म हे तत्त्वबीज ।
सूचना अखंड सर्वाभूती ॥२॥
उदयोस्तु परिमाण ब्रह्म ।
चंद्र सूर्य नेम हरपले ॥३॥
सोपान तो क्षत्री जन हेची क्षेत्र ।
तेथे तो विचित्र हारपला ॥४॥

ज्ञानदेवी आन नाही ते भिन्न ।
प्रपंचाचे भरण तेथे नाही ॥१॥
स्वरूपाची खूण होऊनी सफळ ।
भोगी सर्वकाळ चित्सत्ता ॥२॥
आत्मापरमात्मा भेदाभेद द्वंद्ध ।
एकतत्त्व अभेद जनी वनी ॥३॥
सोपान दीप दिपी ते जीवन ।
तयामाजी जीवन एक झाले ॥४॥

निष्काम निश्चळ निश्चित स्वरुप ।
तेथे निर्विकल्प मन गेले ॥१।।
ध्येय गेले ध्यान ध्याता माजी पूर्ण ।
आपण सनातन होऊनी ठेला ॥२॥
निर्गुण निरालंब निर्विकार फळ ।
आपणची सकळ होऊनी ठेला ॥३॥
सोपान जिव्हाळे मनाचे ते आळे ।
परब्रह्मा सावळे तयामाजी ॥४।।

आपरुप हरी आपणची देव ।
आपणची भाव सर्व जाला ।।१।।
सर्व हरी हरी ब्रह्म अभ्यंतरी ।
एक चराचरी आत्माराम ।।२।।
सर्व काळ सम नाही तेहो विषम ।
आयणची राम सर्व ज्योती ।।३।।
सोपान तिष्ठत रामनामी लीन ।
मन तेथे मौन्य एकपणे ॥४॥

हरिविण नाही वेदांदिका मती ।
श्रुती त्या संपत्ती जया रूपी ॥१॥
हरी हाची सर्व उपनिषद भाव ।
रोहिणीची माव जनी दिसे ।।२।।
सर्वघटी राम जीवशिव सम ।
सर्वरूपे ब्रह्म भरले सदा ॥३॥
सोपान निकट परब्रह्म सेवी ।
सर्व हा गोसावी विड्ठलराज ।।४।।

मन जालें उन्मन । चित्त जालें अचित्त ।
बुद्धि तेही होत । अबुद्धिरूप ॥१॥
इंद्रिये समस्त । जालि येकाकार ।
ब्रह्मी तदाकार । होऊनि ठेली ॥२॥
रूप झाले अरूप । आभास भासत ।
केले पै समस्त । निराकारी ॥३॥
सोपान परब्रह्मी । लीन होऊनि ठेला ।
जितांचि गेला । गुरुकृपे ॥४॥

संतचरण धुळी । लागो कानीडोळी ।
तेणे भूमंडळी । होईन सरता ॥१॥
सार्‍यांचे जे सार । रात्रंदिन घर ।
विठ्ठल उच्चारी । करीन मी ॥२॥
सदा भक्तीचिया काजा । मन हे वारीन ।
अखंड उद्धरीन । जैसी देखा ॥३॥
जीवशिव दोन्ही । येकामेळें नांदेन ।
मग वैकुंठी होईन । चतुर्भुज ॥४॥
या सुखाचा सार । न पातिते मूर्ख ।
म्हणऊनि जन्म दुःख । भोगिताती ॥५॥
सोपान म्हणे हा । मार्ग सोपा देखा ।
आम्ही जन्म मरणा दुःखा । अंतरलो ॥६॥

आत्मरुप सुख आत्मपणे चोख ।
निर्गुणीचे चोख सगुणी जाले ।।१।।
रुप अरुप रूयामाजी सर्व ।
रूपी भावाभाव नाटवती ।॥२।।
बुडाले सगुण नाही मी तू पण ।
अंतराची खूण मावळली ॥३॥
सोपान गुरू ते ते ब्रह्म पुरते ।
पुसोनी आरूते ठाकियेले ॥४॥

पहाते न नटे मन तिये वाटे ।
बोलणेची खुटे बोलणेपणे ॥१॥
परतल्या श्रुती पडियेले मौन ।
शास्त्र ते संपन्न नेणे तया ॥२॥
गेला तो आचार आवघाची विचार ।
परे परता पर परब्रह्म ॥३।।
शा सोपान दयाळ गुरूनामे बळ ।
आपण निखळ आपरूपे ॥४॥

दिन व्योम तारा ग्रहगण शेखी ।
एक हपीकेशी सर्व आम्हा ।।१।।
ब्रह्मेविण नाही रिता ठावो पाही ।
निवृत्तीच्या ठायी बुडी देत ।॥२॥
सर्व हे निखळ आत्माराम सर्व ।
नाही देहभाव विकल्यता ।।३।।
सोपान निकट गुरूनामपेठे ।
नित्यता वैकुंठ जवळी असे ॥४॥

आम्ही नेणो माया नेणो ते काया ।
ब्रह्म लवलाह्या आम्हामाजी ।।१।।
मी तू गेले ब्रह्मी मन गेले पूर्णी ।
वासना ते जनी ब्रह्म जाली ॥२॥
जीवशिवभाव आपणची देव ।
केला अनुभव गुरूमुखे ।।३॥
सोपान ब्रह्म वर्ततसे सम ।
प्रपंचाचा अम नाही नाही ॥४॥

दुजेपणी ठाव द्वैत हे फेडिले ।
अद्वैत बिंबले तेजोमय ।। १ ॥
तेजाकार दिशा बिंबी बिंब एक ।
निवृत्तीने चोख दाखविले ॥२॥
निमाली वासना बुडाली भावना ।
गेली ते कल्पना ठाव नाही ॥३॥
सोपान नैश्वर परब्रह्म साचार ।
सेवितु अपार नाम घोटे ॥४॥

हरि असे देही हाचि भावो खरा ।
वाया तू सैरा धावू नको ॥१॥
धावता अवचटे पडसील व्यसनी ।
संसारपसणी योनिमाळे ॥२॥
हरिचेनि ध्यान निरंतर करी ।
बाह्य अभ्यंतरी एकु राम ॥३॥
सोपान म्हणे राम नादे सर्वा घटी ।
विधी जगजेठी क्षरलासे ॥४।।

हरि नांदे देही ऐसा भावो आहे।
परतोनि पाहे अरे जना॥१॥
परतलिया दृष्टि चैतन्याची दृष्टि ।
नामेव वैकुंठी पावे जना ॥२॥
हा बोध श्रीरंगे अर्जुना उपदेशु ।
सर्व हृषीकेशु सर्वा रूपी ॥३॥
सोपान धारणा हरि नांदे सर्वत्र ।
त्याचेचि चरित्र करलेसे ।॥४ ॥

हरिविण भावो न धरावा पोटी ।
सर्वभावे सृष्टि एकातत्त्वे ॥१॥
तत्त्वता श्रीहरि सर्वाघटी आहे ।
उभारोनि बाहे वेद बोले ।॥२॥
हरिविण नाही जीवशिव पाही ।
शिवाच्या हो देही आत्मा हरि ॥३॥
सोपान म्हणे हरिविण नाही तत्व ।
हरि हाचि सर्वत्र सर्वी वसे ॥४॥

शरीर निर्मळ वासना टवाळ ।
का रे तु वरळ भक्तिविण ।।१।।
सर्व ब्रह्म हरि नेणसि सोवळे ।
एकाचि गोपाळे जन वन ॥२॥
आप पृथ्वी तेज वायो व्योम ।
पंचभूती सम वर्ततसे ॥३॥
सोपान म्हणे गुरूचा उपदेश शुद्ध ।
तरीच वासना प्रबुद्ध तया नरा ॥४॥

मन आधी मुंडी वासनेते खंडी ।
विद्ठल ब्रह्मांडी एक आहे ॥ १॥
मन हे सोवळे सदा शौच करी ।
तुज निरंतरी हरि पावे ॥२॥
विवेक वैराग्य ज्ञानाचे सौभाग्य ।
सोवळा आरोग्य हरि देख ॥३।।
सोपान नेणे सलगीचा सोवळा ।
त्याने वेळोवेळा स्मरे हरि ॥४॥

पृथ्वी सोवळी आकाश सोवळे ।
मन हे बोवळे अमक्ताचे ॥ १॥
ब्रह्म है सोवळे न देखो वोवळे ।
असो खेळेमेळे इये जनी ॥२॥
ब्रह्मांड पंढरी सोवळी हे खरी ।
तारिसी निर्धारी एका नामे ॥३॥
सोपान अखंड सोवळा प्रचंड ।
न बोलो वितंड हरिविण ।।४।

राम सर्वोत्तम या नामे निखळ ।
जन हे सफळ दिसताहे ।।१।।
भिन्न नाही दुजे सर्व आत्मराज ।
नाचताती भेज योगीराज ।।२।।
माता पिता देव गृह दारा जन ।
सर्व जनार्दन सर्वा रूपी ॥३॥
सोपान खेचर ब्रह्म माजिवडे ।
ब्रह्मांडा एवढे आत्माराम ॥४॥

हरिध्यानचित्ती । मनोमन तुम्ही ।
येकानामे विश्रांती । होय आम्हा ॥१॥
रामकृष्ण कथा । उच्चारण वाचे ।
तुटतिल प्रेमाचे । यमपाश ॥२॥
सोपे हे साधक । श्रीराम उच्चार ।
हरिकृपे साचार । मोक्ष लाभे ॥३॥
सोपान सर्वस्वी । नामापाठी लगे ।
प्रपंच वाउगे । गेले जाण ॥४॥

हरि प्रेमभावे । उच्चारी तो नित्य ।
आपले पै सत्य । येकाभावे ॥१॥
नामपाठ केले । ते हरिच जाले ।
ऐसे गीता बोले । अर्जुनासी ॥२॥
न म्हणता राम । नाही उद्धरण ।
कैसेनी पावन । प्राणी होय ॥३॥
सोपान जपत । नामाचा महिमा ।
सर्वत्र पौर्णिमा । आम्हां घरी ॥४॥

भी नेणे ती भक्ति नेणे त्या मुक्ति ।
तुझ्या नामपंथी मार्गु मना ॥१॥
हेचि मज चाड न करि मी आशा ।
तुज हषीकेशा चितितुसे ।।२।
तूची माझे धन जोडी हे निजाची ।
जननी तू आमुची जीवलगे ।।३।।
सोपान म्हणे तुजविण न कळे ।
तुजमानी सोडळे मने केले ॥४॥

सर्वपटी रुप समसारिखे आहे ।
म्हणोनिया ते सोय आम्हा भक्ता ।।१।।
निर्गुणी सगुण गुणामाजी गुण ।
जन तू संपूर्ण दिससी आम्हा ॥२॥
तेचि रुप रूपस दाविसी प्रकाश ।
पंढरीनिवास होऊनी ठासी ॥३॥
सोपान सलगी न बोलता उगा ।
तुजविण वाउगा ठाव नाही ॥४॥

सागरीचे सोय जगा निवारीत ।
मागुते भरीत पूर्णपणे ।। १॥
तैसे आम्ही दास तुज माजी उदास ।
तू आमुचा निवास सर्व देवा ॥२॥
तुजमाजी विरो सुखदुः विसरो ।
तुझ्यानामे तरो येची जन्मी ।।३।।
सोपान निकट बोलोनी सरल ।
तुष्टला गोपाळ अभय देत ॥४॥

हरिसुखवेषे नाचतो सर्वदा ।
गोविंद परमानंदा हरिबोधे ॥१॥
रामकृष्ण नामी या नामी आनंदु ।
नित्पनित्य गोविंद आम्हाधरी ॥२॥
निगुण नेणे सगुणाचार ।
सगुण विचार सर्वकाळ ॥३॥
सोपान पावप अवघेचि हरिरुप ।
हरिविण स्वरुप ने चित्ती॥४॥

गोपाळ अच्युत हा नाममहिमा ।
नित्यता पूर्णिमा आम्हा देही ॥१॥
रामकृष्ण नाम हा जप परम ।
ऐसा नित्य नेम सारू रया ॥२॥
वासना वोढाळ नेषो पै बरळ ।
नित्यता अढळ गोपाळ सेवू ॥३।।
सोपान सार जपतुसे नाम ।
दिननिशी नेम हृदयात ॥४॥

गोविंद मायव हा जपु आमुचा ।
नाही प्रपंचाचा आम्हा लेशु ॥१॥
गोविंद स्मरणे नित्यता पारणे ।
हरिनाम पटणे मोभमुक्ति ।। २।॥
नलगती तीर्थे एक गोविंद पुरे ।
वेगी कृष्ण धुरे बोलगो सदा ॥३॥
सोपान सांगत गोविंद स्मरणे ।
नित्यता ध्याने गोविंद ऐसे॥४॥

विठ्ठल पै सार हा जपु आमुचा ।
आणि त्या शिवाचा नित्यनेमु ।।१।।
गोविंद श्रीहरि हेचि तो उच्चारी ।
शिव वराचरी आत्माराम ।।२।।
नामेविण नेणे दुनियाची मातु ।
गोविंद स्मरतु शिवराणा ॥३॥
सोपान धारणा गोविंद पाठाची ।
कोटि पै कुळाची कुळवडी ।।४।।

हरिविण दुजे न देखे चित्त माझे ।
म्हणोनि सहजे विचरतु १॥
सर्व हरि हरि तो माझा कैवारी ।
दुजी भरोबरी नेघो आम्ही ॥२॥
राम हा सकळ सर्व आम्हा आहे ।
दुजे ते न साहे परब्रह्मी ॥३॥
सोपान सलगी विनवितो तुम्ता ।
सर्व हा परमात्मा आम्ता दिसे ।।४।।

हरिविण दुजे नावडे पै दैवत ।
जी समर्थ बोले सृष्टि ।।१।।
हरिराम गोविंद नित्य हाचि छंद ।
हृदया आनंद प्रेमबोधु ॥२॥
हरि हेचि दैवत समर्थ पै आमूचे ।
बोलणे वेदांचे बोलती मुनी ॥३॥
सोपान आलगटु नामपाठ वावे ।
नित्य विठ्ठलाचे चरण सवयी ॥४॥

नाही नाही भान न दिसे प्रपंच ।
रोहिणी आहाव मृगजळ ।। १।।
तुटलासे साटा वासना चोखाळ ।
दिननिशी फळ राम झाला ॥२॥
रामेविण दुजे नाही पै हो बिजे ।
बोलतु सहजे वेदु जाणा ॥३॥
निरवृत्ति खुणा विज्ञान देवा हरि ।
सोपान झडकरी झोबियेला ॥४॥

तुझा तुचि थोर तुज नाही पार ।
आमुचा आचार विद्वलदेव ।। १।।
आपी सधर सर्व हा श्रीधर ।
सर्व कुळाचार पांडुरंग ॥२॥
न दिसे दुसरे निर्धारिता खरे ।
श्रीगुरूविचारे कळले आम्हा ॥३॥
सोपान म्हणे रखुमादेवीवर ।
तूचि आमुचे पर कुछवटी ॥ ४ ॥

मी माझी कल्पना पळाली वासना ।
जनी जनार्दना सेवितुसे ॥१॥
तू तव संपन्न आमुवे हो थन ।
सांगितली खूण निवृत्तीदेवी ॥२॥
तुजमाजी प्रेम गेले सप्रेमे ।
जप व्रत नेम हारपले ॥३॥
सोपान सगळा न दिसे इही डोळा ।
तूची बा गोपाळा आत्माराम ॥४॥

आगमी न साधे ते । नाम साधे जाणा ।
नित्य रामकृष्ण । जपिजे सुखे ।
जपता नाम वाचे । वैकुंठ जळी ।
पापा होय होळी । रामनामे ।
येक तत्त्व हरि । रामनाम सार ।
आणिक उच्चार । करूं नकों ।
सोपान सांगत । रामनामें जपा ।
अंतरल्या व्यथा । मरणजन्मा

चला रे गोपाल हो जाऊ पंढरीशी ।
वाळवंटी काला केला ब्रह्मराशी ॥१॥
मन मिळाले गोपाळ घालीताती हुंबरी ।
आनंद वांकुल्या दावित चालले पंढरी ॥२॥
वेणुनादकाला केला आसमास ।
विमानी बैसोनिया जाताति वैकुंठास ॥३॥
नित्यदेही जालें पिंडदान देता ।
चतुर्भुज होऊनि गेले क्षण न भरतां ॥४॥
दहिभातेंमुद्रा झेलीती गोपाळ ।
मुख पसरूनिया धावे विठ्ठल तो कृपाळ ॥५॥
पुडरीके पोहे घातली वैकुंठमागें ।
पंढरीप्रति येणे केले पांडुरंगे ॥६॥
वैष्णवांचा मेळा ब्रम्हही भुललें ।
प्रेमामृत खुणें साजनि दोहीले ॥७॥
निवाले हरिदास जाले सुख शोधू ।
सोपान म्हणे आत्मा विठ्ठल नामी जाला बोधू ॥८॥

उघडली दृष्टी इंद्रिया सकट ।
वैकुंठीची वाटपंढरी जाणा ॥१॥
दृष्टीभरी पाहे दैवत ।
पूर्ण मनोरथ विठठलदेवे ।।२।।
हाची मार्ग सोपा जनासी उघड |
विषयाचे जाड टाकी परते ॥३॥
सोपान म्हणे गुफसी सर्वथा।
मग नव्हे उत्तथा भक्तिपंथे ॥४॥

चलारे वैष्णवलो जाऊ पंडरीयेसी ।
प्रेमामृत खुण मागो त्या विलासी ॥१॥
चालिले गोपाळ वाहताती वाकुल्या ।
भरले प्रेमरसे मग ते वाताती टाळीया ॥२॥
दिंड्या गरूडटके मृदंगाचे नाद ।
गाताती विठ्ठलनाम करिताती आल्हाद ।।३।।
प्रावले पंढरी भीमा देखीयेली दृष्टी ।
वैष्णवांवा गजरू आनंदे हेलावली सृष्टी ॥४॥
गजरू गोपाळांचा श्रवणी पाडेयेला ।
शंखचक्र करी विठ्ठल सामोरा आला ॥५॥
कासवदृष्टी न्याहाळीतु रंगी नाचतु पै उगला ।
सोपान म्हणे आम्ही वाळवंटी केला काला ॥६॥

आणीक ऐके गा दुता ।
जेथे रामनाम कथा तेथे करद्वय जोडूनी हनुमंता ।
सदासन्मुख असिजे ।।१।।
रामनामी चाले घोष ।
तो धन्य देशु धन्य दिवसु ।
प्रेम कळा महा उल्हासु ।
जगन्निवासु विनवितुसे ।।२।।
दिंड्या पताका मृदंग ।
टाळ घोळ नामे सुरंग ।
तेथे आपण पांडुरंग ।
भक्तसंगे नाचत ॥३॥
तथा भक्ता तिष्टती मुक्ती ।
पुरुषार्थ तरी नामे कीर्ति ।
रामनामी तया तृप्ती ।
ऐसे त्रिजगती यमु सांगत ।।४।।
ज्या नामे शंकर निमाला।
गणिका अजामेळ पद पावला।
अहिल्येचा शाप दग्ध माला ।
तोची पान्हा दिवला पांडुरंगे ॥५॥
चित्रगुप्त म्हणती यमा ।
काय करावे गा धर्मा।
लोक रातले रामनामा ।
पुरुषोत्तमा विठ्ठलदेवा ॥६॥
कलिकालासी दाटुगे नाम ।
रुखे घरीले मला प्रेम ।
त्रिभुवनी विस्तारीले सप्रेम ।
रामनाम उच्चारी यम तोही तरला जाणा ।७।।
ऐसे नाम अगाध बीज ।
उच्यारी तो होय चतुर्भुज सोपान म्हणे है गुज ।
उमाशंकर देवाचे ॥८॥

सर्वकाल ध्यान हरिरुप ज्याचे ।
तथा सर्व रुप साचे जवळी असे ॥
हरि हरि जाला प्रपंच अबोला ।
हरिसुख निवाला तोचि धन्य ।।१।।
हरि हरि जाला प्रपंच अबोला ।
हरिसुख निवाला तोची धन्य।।२।।
हरि हेचि मन संपन्न अखंड ।
नित्यता ब्रह्मांड त्याचे देही ।।३।।
सोपान विदेही सर्वरूपी बिंबतु ।
हरि रूपी रतु जीव शिव ॥४॥

मनाचे मवाळ हरिरुप चितिती ।
रामकृष्ण मूर्ति नित्य कथा ।।१।।
रामकृष्ण ध्यान सदा पै सर्वधा ।
न पवेल आपदा नाना योनी ॥२॥
हरि ध्यान जप मुक्त पै अनंत ।
जीव शिवी रत सर्वकाळ ॥३॥
सोपान प्रेमा आनंद हरीचा ।
तुटला मोहाचा मोहपाश ॥४॥

आवडीचे मागे प्रवृत्तीचे नेघे ।
नाममार्गे वळगे निषे रया ।।१।।
नाम परब्रह्म नाम परब्रह्म ।
नित्य रामनाम जपीतुसे ॥२॥
अंतरीच्या सुखे बाहिरिलिया ।
वैखे पर्रह्म सुखे जपतुसे ॥३॥
सोपान निवांत रामनाम मुखात ।
नेणे दुजी मात हरिविण ।।४।।

सबाझ कोंदले निरवात उगले ।
रामरसे रंगले अरे जना ।।१।।
हरि रामकृष्ण हरि रामकृष्ण ।
दिननिशी प्रश्न मुखे करा ॥२॥
तरा पै संसार रामनामे निरंतर ।
अखंड जिव्हार रामरसा ॥३॥
सोपान जपत रामनामी रतु ।
नित्यता स्मरतु रामकृष्ण ॥४॥

अव्यक्ताच्या घरी प्रकृति कामारी ।
निषधे माजि घरी दडोनिया ॥१॥
तैसे नका करू प्रगट सर्वेश्वरू ।
हरिनाम उच्चास जपा वाचे ।।२।।
विज्ञानी पै ज्ञान आटलेसे संपूर्ण ।
उभयता चैतन्य तैसा हरि ॥३॥
सोपान निवांत रामनामी रत ।
संसार उचित रामनामे ।।४।।

मोकषालागी धन वेचावे नलगे ।
रामकृष्ण वोळगे जपीतुसे ।। १।।
रामकृष्ण मुखे तया अनंत सुखे ।
तो जाय विशेषे बैकुठभुवनी ॥२॥
वेगाचेनि वेगे जपा लागवेगे ।
प्रपंथ वाजगे हरिनामे ॥३॥
सोपान संचित रामनामामृत ।
नित्यता सेवित हरिकथा ॥४॥

ज्याचे मुखी हरि तोचि धन्य ये जगी ।
तरला पै वेगी वेदु बोले ।।१।।
हरि हाचि आत्मा तत्व पै सोहपे ।
लरितील पापे लरिनामे ॥२।।
वैकुठीचे सुख नलगे पै चित्ती ।
हरि हेचि मुर्ति विद्ठल ध्यावो ।।३॥
याचेनि स्मरणे कैवल्य साचार ।
सोपान विचार हरि जपे॥४॥

हरिनाम जपे सहस्त्रवरि सोपे ।
जातीलरे पापे अनंतकोटी ।। १।।
हरिविण नाम नाहीपारे सार ।
दुसरा विधार करू नको ॥२॥
हरि ध्यान चोख पवित्र परिकर ।
नित्यता शकर हरिष्यानी।।३॥
शा सोपान म्हणे हरि जप करारे सर्वथा ।
न पावाल व्यथा भवजनी ॥४॥

कृष्णाचिया पंथे चालिलो दातारा ।
तब मार्ग येसरा तुजमाजी ।।१।।
आदि ब्रह्ममूर्ति तूचि विष्णु स्थिती ।
तुज कैवल्यपती मोल नाही ।।२॥
अमोल्य जे वस्तु पुंडलिक देवा ।
जगाचा विसावा जनकु माझा ॥३॥
सोपान म्हणे साफडे तुजचि सर्व कोडे ।
विनवितु मी बाडे वरणापाशी ॥४॥

राम कृष्ण मूर्ति या पुजीतसे भावे ।
सर्व तुवा व्हावे केशीराजा ॥१॥
रामकृष्ण म्हणे नित्य काळसदा ।
नेणे दुजा बंदा तुजविण ॥२॥
माहेर आठवे करिता कामना ।
तुझ्या चरणी वासना जडोनि ठेली ॥३॥
सोपान म्हणे सरते तुजचि आवडते ।
माझया मनोरथे तूची आशा ॥४॥

चिदानंद रूप । पहावया डोळुलें ।
पुण्य असावें जवळे । येहिमेळी ॥१॥
नाममार्ग सोपा । रामनाम उच्चार ।
तरेल संसार । येका नमें ॥२॥
गणिका उतरलें । विमान पैं आलें ।
राम म्हणता नुरले । विष्णुलोकां ॥३॥
सनकादिक । सर्वनित्यरंगलहरी ।
वैकुंठाभीतरी । वासल्या ॥४॥
प्रल्हाद परीक्षीती । बळि चक्रवर्ती ।
तयासी श्रीपती । रक्षक सदां ॥५॥
सोपान म्हणे नाम । शांति दया क्षमा ।
करूणा कारूण्य हा नेमा ।
नित्य तया जवळ ॥६॥

शुभ्रवर्ण संगे । पीत होय रक्त ।
जग तैसे घडत । ब्रह्माहुनि ॥१॥
कृष्णाचे नियोगे । पीत होय हरित ।
जग लया जात । तया परी ॥२॥
मध्यापाशी सर्व । जनहि फिरत ।
यापरी असत । विश्व जाणा ॥३॥
सहजी ब्रह्मरूपी । सोपान लगत ।
सिंधुसी मिळत । लवण जेवी ॥४॥

तुझे निजसुख । तुजपासि आहे ।
विचारूनी पाहे । गुरुमुखे ॥१॥
विवेक वैराग्य । शोधूनिया पाहे ।
तेणे तुज होय । ब्रम्ह प्राप्ती ॥२॥
त्रिपुटी भेदुनी । जपावे स्मरणें ।
हरि नारायण । सर्वकाळ ॥३॥
सोपान धारणा । हरिकथा सार ।
नेणों आन । मोहर प्रपंच्याचीं ॥४॥

अखंड स्मरण । रामनाम चित्तीं ।
तो येक जगती । तरला देखा ॥१॥
हरिनाम सार । वाचेसी उच्चार ।
पावले पैं पार । हरि कथेनें ॥२॥
त्रिपुटी भेदुनी । जपावे स्मरणें ।
हरि नारायण । सर्वकाळ ॥३॥
सोपान धारणा । हरिकथा सार ।
नेणों आन । मोहर प्रपंच्याचीं ॥४॥

आधीचे हे देहक्षणा ।
नासोनी जाईल । रे मना ॥१॥
ठाईच सावध होई ।
विठ्ठला शरण जाई । रे मना ॥२॥
हे हित नोहे अनहित ।
राम चिंतनी रत होई । रे मना ॥३॥
म्हणे होशील दुश्चित ।
तरी काळ नेईल अवचित । रे मना ॥४॥
देह आहे तो लाहो घेई वाहिले ।
सोपान म्हणे निवृत्तिस आले । रे मना ॥५॥

नामामृत राशी । सेविका सुखेंसी ।
पुढती तूं न येसी । गर्भवासा ॥१॥
रामकृष्ण गोविंद । हरिकृष्ण गोविंद ।
नित्य तो पैं छंद । ऐसा घेई ॥२॥
स्मरता नामावळी । पावशील गोपाळी ।
वैष्णवाचे मेळीं । अरे जना ॥३॥
सोपान राजसु । केशव विश्वासु ।
नामाचा सौरसु । मुखी धरा ॥४॥

नैश्वर्य देह । साधना साधनी ।
एक तत्त्व धरूनी । तत्त्वबोध ॥१॥
सांडी मांडी तत्त्वी । करी रे सर्वथा ।
एक तत्त्व चित्ता । हरी फावे ॥२॥
देहाचेनि माये । एकवृत्ती फावे ।
समरसे जीवशिव । ऐक्य झालें ॥३॥
सोपान निमला । अंबरी अंबर ।
ब्रह्म तदाकार । ऐक्या जाला ॥४॥

जवळील सुख । सांडुनिया दुरी ।
हिंडे घरोघरी । तरणोपाय ॥१॥
हरिहर म्हणे । नाम जपें भलते ।
तयासि केउते । उद्धरीजे ॥२॥
कैचे न भजता । हरिनाम उद्धरण ।
मनाचेंही मौन पडे जेथें ॥३॥
सोपान अलगत । हरिनाम उच्चार ।
तारील संसार । येक्या नामें ॥४॥

येक तत्त्व धरा । श्रीराम माहेरा ।
आपो आप संसारा । तरसी जना ॥१॥
राम नाम मात्रें । हें सर्वही सोपे ।
लोपतील पापें । अनंत कोटी ॥२॥
स्मरतां श्रीराम । वैकुंठ जवळीं ।
महादोष होळी । नाम पाठे ॥३॥
सोपान सांगती । रामनाममंत्र ।
उभयता शस्त्र । रामकृष्ण ॥४॥

सोडी मांडीशी कां । करीशी हव्यास ।
हरिनामी विश्वास । दृढ ठेवीं ॥१॥
रामनाम वाचे । उच्चारीं रे हेळा ।
तरशील गोवळा । भाक माझी ॥२॥
अंती तो तुज । होईल सोडविता ।
राम हा सर्वथा । तारील सत्य ॥३॥
सोपानदेव म्हणे । सफळ हें पूर्ण ।
राम हें जीवन । अमृत घेई ॥४॥

जीवशील भाव । आपणचि देव ।
केला अनुभव । गुरुमुखें ॥१॥
मी तूं पणा मन । ठेविवेले पूर्णी ।
वासना हे जनी । ब्रह्म जाली ॥२॥
सोपान हा ब्रम्ह । वर्ततसे सम ।
प्रपंचाचे काम । नाही येथे ॥३॥

श्री राम कर्ता सोपान कवन रामनाम चित्ती ।
अखंड धरावे तरीच तरावे इथे देही ॥१॥
हरिहर जप करीता रे जना ।
न पावसी पतना यमाचिया ॥२॥
आगमी निर्धार सुगमी पैं नाम ।
सर्वत्र पैं नेम करणे ऐसा ॥३॥
सोपानाचा मार्ग रामनाम आचार ।
सर्वत्र निर्धार पैं नाम आस ॥४॥

काहीं रूपरेखा । मुळी स्थान छान ।
ब्रह्म निरंजन । निराकार ॥१॥
मृगजळ भानू । पासाव जन्मले ।
जग ते कल्पिले । याची परी ॥२॥
सहज सोपान । भेदूनिया कळा ।
राहिला निराळा । दृश्याहूनी ॥३॥

अर्ध मात्रा ब्रह्म । संयोगाचि येक ।
उन्मनी निःशेष । सर्वा ठाई ॥१॥
पहाता नीजरुप । ब्रह्म सर्व दीसे ।
ज्ञानाचेही पीसे । ऐलीकडे ॥२॥
सोपानदेवाचा । बोल वोळखीजे ।
निरंजन सहजे । चहुकडे ॥३॥

सर्वाभूती भाव जै होय स्वयमेव ।
तरीच देवाधी देव कृपा कर ॥१॥
नांवेचि भाळला कृपेने वोळला ।
तो अखंड जवळा संतसंगीं ॥२॥
जगाचा जनक जनार्दन येक ।
ऐसे वेदादिक बोलताती ॥३॥
नमने घेण्याचे ते पशुपक्षी साचे ।
असे वेदशास्त्राचे वचन एका ॥४॥
जन्मोनि उदरी नमि जे जो श्रीहरी ।
जन्माधी व्रतघोरी पंचशी देखा ॥५॥
सोपान सलगी श्री विठ्ठल वेगीं ।
नाचतसे रंगी पंढरी ये ॥६॥

तिहीचे त्रिगुण । रज तम निश्चित ।
त्यामाजी त्वरीत । जन्म माझा ॥१॥
पूर्ण पुण्य चोख । आचरलो आम्ही ।
तरीच या जन्मी । भक्ति आम्हा ॥२॥
शांती दया क्षमा । निवृत्ती माऊली ।
अखंड सावली । कासवदृष्टी ॥३॥
सोपान – म्हणे ते । जगा जीवन मोल ।
भिवरा विठ्ठल । दैवते आम्हा ॥४॥

निर्वृत्ति सोपान । परिसा भागवत ।
पंढरी निवांत । विठ्ठल गाती ॥१॥
धन्य तोचि नामा । ज्ञानदेव पाही ।
सनकादिक बाही । उभे देखा ॥२॥
पुंडलीक भक्त । देव मुनी सर्व ।
शुद्धचरणी भाव । अर्पिताती ॥३॥
सोपान डिंगर । आनंदे नाचत ।
प्रेमे वोवाळित । हरिच्या दासा ॥४॥

रूप हे सावळे । भोगिताती डोळे ।
उद्धवासी सोहळे । अक्रराशि ॥१॥
पदरज वंदी । ध्यान ते गोविंदी ।
उद्धव मुकुंदी । तल्लीनता ॥२॥
विदुर सुखाचा । नाम जपे वाचा ।
श्रीकृष्ण तयाचा । अंगिकारी ॥३॥
निवृत्तिचे ध्यान । ज्ञानदेवखुण ।
सोपान आपण । नामपाठ ॥४॥

कर्माचे पेटारे । किती वहावे शिरी ।
लटिके गा मुरारी । न जाय ओझे ॥१॥
घे कर्म शिदोरी । तुझचि वाहीन ।
नित्यता सेविन । चरण तुझे ॥२॥
न होता परिपूर्ण । बाधासे बाध एक तो मुकुंद ।
आम्हा पुरे ॥३॥
सोपान म्हणे कर्म । ब्रह्म हा एक ।
वेदाचा विवेक । ब्रह्म हा एक ॥४॥

कृष्ण ब्रह्म काळे । पुराणी गर्जिती ।
व्यासेचि निश्चिती । अर्थ केला ॥१॥
लक्षात न येता । देव ब्रह्म रूप ।
पडिले अमुप । भवचक्री ॥२॥
सत्य रज तम । त्रिगुण विस्तारले ।
महाकारण वहिले । पाहे बापा ॥३॥
सोपानदेव बोले । चैतन्याचि वाणी ।
व्यर्थ धरोनि मौती । हिंडताती ॥४॥

गुळावरी जैशी । बैसलिशे माशी ।
उठवितां तयेसि । न उठेचि ॥१॥
तैसी गुरूभक्ती । असावी वासना ।
ग्रासुनि कामना । राहो नीट ॥२॥
आम्ही नेणों काही । गुरवीण तत्वता ।
म्हणतसे सर्वथा । सोपानदेव ॥३॥

घोंगडीयासाठी । पंढरीये पेठीं ।
वैष्णवाची दाटी । होती तेथें ॥१॥
घोंगड्यांचे मोल । पैं खरें होई ।
रामटका देई । एक पुरे ॥२॥
घोंगडी घोंगडिया । पाड दाविताती ।
एक एक दाविती । एकपुढे ॥३॥
सोपान घोंगडी । पाहे घडी केली ।
चरणी राहिली । निवृत्तीच्या ॥४॥

माझी अपूर्णता । गुरुनामी संपन्न ।
निवृत्ती निधान । पूर्णकरी ॥१॥
अमृताचा पाट । वाहे इंद्रायणी ।
नित्यता पर्वणी । हरीच्या दासा ॥२॥
ज्ञानदेवनिधी । पूर्ण माझे मन ।
मुक्ताईने खूण । सांगितली ॥३॥
सोपान बागडा सेवे सवंगडा ।
नित्य तो पवाडा । विठोबाचा ॥४॥

जनार्दन पाठे । जाइजे वैकुंठे ।
हरिनाम गोमटे । मुखी घेई ॥१॥
वायाच भ्रमसी । कारे गुणराशी ।
वेगी केशवासी । भजते जायें ॥२॥
शरीर पोसिशी । काबाड उपसिशी ।
हे नये कामाशी । अंती तुझ्या ॥३॥
सोपान सांगत । ऐके तू दृष्टांत ।
हरीच मुखोद्गत । गायवेगीं ॥४॥

संसारी आलीया । कारे नोळखशी ।
नरहरी न म्हणशी । ऐक्याभावें ॥१॥
जपनाम विद्या । जपनाम विद्या ।
संसारी अविद्या । जन्मवृथा ॥२॥
वर्मबीज सांगावे । कवणें हे सांगावे ।
सोपानदेवें पैं । जोडियेलें धन ।
नित्य हे स्मरण । रामनाम ॥४॥

लज्या नाही तुंम्हा । पुरातसा नाम ।
दौश विनघाव । पडला आसें ॥१॥
वेदशास्त्रे पुराणे । सांगताहे ज्ञान ।
कैसे नाव अजून । ठावे नाही ॥२॥
सैधवाचा खडा । सिंधु माजीही विरे ।
तेथे कैचे उरे । नामरूप ॥३॥
अवघाचि ॐकार । दृश्य पदार्थ भाव ।
म्हणति सोपानदेव । नाम माझे ॥४॥

काळे ना सांवळे । धवळे ना पिवळे ।
नाद बिंदा वेगळे । ते कवण रे चांगया ॥१॥
गोडा परीस गोह । गगना परीस वाड ।
चौदा भुवन ज्याचि चाड । ते कवण चांगयां ॥२॥
ज्ञानदेवा मानले । माझें मज पुढे दाविलें ।
दोहींचे येक केले । भले जाले चांगयां ॥३॥
काळिकां उन्मनी । गोल्हाट कळली ।
सत्रावी जळली । आम्हा नाहाणी ॥४॥
हेची खुण घेई । सोपाना जवळी ।
मनाचि काजळी । उरून देई ॥५॥
निवृत्ती तो ज्ञान । सोपानासि सांग ।
आणिकांचा पांग । नाही त्यासी ॥६॥

पंढरीचा आनंद । पाहता एथ भेदानि ।
परी अधिकता न येणे । देखो देखा ॥१॥
दिनरात्री कीर्तन । नामे गर्जताती संत ।
आणि जे भागवत । पूर्णराशी ॥२॥
तीही लोकी पदि कर । इच्छिताती अमर ।
नामे चंद्रशंकर । निवताहे ॥३॥
सडे रंग माळा । नौक ते गोमटे ।
जेणे भवकंद तुटे । कीर्तन करीता ॥४॥
विठ्ठल नामे धणी । घेतली पूर्णपणे ।
प्रत्यक्ष दर्शने । नामदेवा ॥५॥
सोपान म्हणे आम्ही । तुजशी शरण ।
चूकले जन्मरण । भवव्यथें ॥६॥