संत निवृत्तीनाथ हे वारकरी संप्रदायातील आद्य संतांपैकी एक मानले जातात. ते संत ज्ञानेश्वर महाराजांचे ज्येष्ठ बंधू आणि गुरु होते. संत निवृत्तीनाथांनी नाथ संप्रदायाची परंपरा पुढे नेत ज्ञान, वैराग्य आणि भक्ती यांचा सुंदर संगम लोकांपर्यंत पोहोचवला.
निवृत्तीनाथांना गहिनीनाथांकडून उपदेश प्राप्त झाला, अशी वारकरी परंपरेतील श्रद्धा आहे. त्यांच्या कृपेने संत ज्ञानेश्वर महाराजांना अध्यात्ममार्गाची दिशा मिळाली. म्हणूनच ज्ञानेश्वरी आणि वारकरी परंपरेत निवृत्तीनाथांचे स्थान अत्यंत आदराचे आहे.
त्यांच्या अभंगांमध्ये हरिनाम, विठ्ठलभक्ती, वैराग्य, आत्मबोध आणि साधकांसाठी आवश्यक असलेला विवेक यांचे मार्गदर्शन आढळते. त्यांचे साहित्य साधे, स्पष्ट आणि भक्तीमार्गाला प्रेरणा देणारे आहे.
