संत एकनाथ अभंग ३३०१ ते ३३४४

न करी सायास आणिक संकल्प । वायांचि विकल्प न धरी मनीं ॥१॥
मनाचें जें मन करी ते स्वाधीन । तेणें नारायण कृपा करी ॥२॥
एका जनार्दनीं टाकूनि कल्पना । श्रीसंतचरणा शरण जाई ॥३॥

अखंड सदा ध्यान । पाडुरंगी लावा मन ॥१॥
ऐसा उदार हा हिरा । टाकूनी वेचिताती गारा ॥२॥
अमृत सांडोनी । बळें घेती कांजवंणी ॥३॥
कामधेनु कल्पतरु । एका जनार्दनीं आगरु ॥४॥

मन करूनियां स्थिर । हृदयीं ध्याई तो साचार ॥१॥
मग सुखाची वसती । सदा समाधान चित्तीं ॥२॥
समाधि समाधान । सहज घडे ब्रह्माज्ञान ॥३॥
तुटे संसाराचा कंद । वाचा नामस्मरण छंद ॥४॥
हेंचि साधनांचें सार । सदा चित्तीं परोपकार ॥५॥
एका जनार्दनीं ध्यानक । ध्यानीं मनीं जनार्दन ॥६॥

मन मनासी होय प्रसन्न । तेव्हां वृत्ति होय निरभिमान ॥१॥
पावोनि गुरुकृपेची गोडी । मना मन उभवी गुढी ॥२॥
साधकें संपुर्ण । मन आवरावें जाण ॥३॥
एका जनार्दनीं शरण । मनें होय समाधान ॥४॥

संकल्प विकल्प जाण । हेंचि मनाचें लक्षण ॥१॥
सुख दुःखें उभीं । मन वर्तें धर्माधर्मीं ॥२॥
स्वर्ग नरकक बंध मोक्ष । मन जाणतें प्रत्यक्ष ॥३॥
शुभ अशुभ कर्म । मनालागीं कळें वर्म ॥४॥
करा निःसंकल्प मन । म्हणे एका जनार्दनीं ॥५॥

मनाचा सविस्तार । ऐका तुम्हीं वो निर्धार ॥१॥
मनें केलें सगुण निर्गुण । मनें दाखविलें चैतन्य ॥२॥
मनें नागविलें देवा । मनें लोळविलें जीवां ॥३॥
मन अज्ञानाची राशी । मन धांवें ते सायासी ॥४॥
एका जनार्दनीं मन । दृढ ठेवावें बांधोन ॥५॥

मना तुं परम चांडाळ । अधम खळाहुनीं खळ । विषयीं तळमळ । बह् करसी पापिष्ठा ॥१॥
धरीं विठ्ठलीं विश्वारी । आणिक नको रे सायास । वाउगा तो सोस । सांडीं सांडी अधमा ॥२॥
करी संतांचा सांगात । पूर्ण होती मनोरथ । न धरीं दुजा हेत । विठ्ठलावांचुनीं ॥३॥
बहु सांडीं तुं भाषण । आणिक न करी साधन । एका जनार्दनीं शरण । विठ्ठलासी निघे पां ॥४॥

मना तुं अधीर अधीर । बहु पातकी पामर । न राहासी स्थिर । क्षणभर निश्चयें ॥१॥
किती शिकवावें तूंतें । नायकसी एक चिंत्तें । बहु गुणें बोलतां तूंतें । नायकसी पामरा ॥२॥
एकपणें धरी भाव । दृढ चित्तीं विठ्ठलराव । वाउगा तो भेव । नको धरूं आणीक ॥३॥
हेंचि धरीं शिकविलें । कांहीं नको आन दुजें वहिलें । एका जनार्दनीं बोले । करुणा भरीत मनासी ॥४॥

बैसतां निश्चळ । मन करी तळमळ ॥१॥
ध्यान धारण ते विधी । मनें न पावेचि सिद्धि ॥२॥
जप तप अनुष्ठान । अवघें मनेंची मळीन ॥३॥
दया शांती क्षमा । मनें न येती समा ॥४॥
ऐशा मना काय करावें । कोठें निवांत बैसावें ॥५॥
एका जनार्दनीं शरण । मन धांवें सहजपणें ॥६॥

कौतुक वाटतें मनाचें । नामस्मरण नेणें साचें ॥१॥
कां रे मानिशी कंटाळा । मना खळा अधम तूं ॥२॥
नका घालुं गोंवागुंती । तेणें फजिती मागें पुढें ॥३॥
एका जनार्दनीं भाव । अवघा दिसे देवाधिदेव ॥४॥

सांडी मांडी नको करूं । वाउगा भरूं श्रमाचा ॥१॥
जेथें तेथें धावें मन । करा खंडन तयाचें ॥२॥
नका घालुं गोंवागुंती । तेणें फजिती मागें पुढें ॥३॥
एका जनार्दनीं भाव । अवघा दिसे देवाधिदेव ॥४॥

देहीं शत्रु वसती दुर देशीं । येतां बहु दिवस लागती तयांसी ॥१॥
बाह्म शत्रुंचें अल्प दुःख । मनःशत्रुंचें वर्म अशेख ॥२॥
आसनीं शयनीं एकान्तीं । जपीं अथवा ध्यानस्थिती ॥३॥
ऐशिया पणाचे भुलले हावे । एका जनार्दनीं नेणती देवें ॥५॥

मनें ब्रह्मादिकां केलीसे थोकडी । तेथें परवडी कोण मानवाची ॥१॥
इंद्रिय न चाले मनाविण देखा । मनाची मनरेखा नुल्लंघवे ॥२॥
शस्त्रें तें न सुटे जळ तें न बुडे । ऐसे ते पोवाडे मनें होतीं ॥३॥
एक जनार्दनीं मन तें स्वाधीन । करितां सर्व यज्ञ हातीं जोडे ॥४॥

मना दुजीं बुद्धि नको बा ही । संतसमागमीं राही । यापरतें कांहीं । दुजें नको सर्वथा ॥१॥
मीपणाचा ठावो । टाकीं हा संदेहो । पडसी प्रवाहो । वाउगाची शिणसी ॥२॥
बहुत मतमतांतरे । कासया शिणसी रे आदरें । संतचरणीं झुरे । रात्रंदिवस मानसीं ॥३॥
कायिक वाचिक सर्वथा । भजे भजे पंढरीनाथा । एका जनार्दनीं तत्त्वतां । संतचरणीं लीन होय ॥४॥

दुजियाची निंदा नको रे करूं मना । चिंती या चरण संताचिया ॥१॥
होउनी उदास गाई सदा नामक । बैसोनि निष्काम एकान्तासी ॥२॥
एकान्तीसी गोडी शंभु जाणे जोडी । आणिक परवडी न कळे कांहीं ॥३॥
एका जनार्दनीं रामनाम सार । करितां उच्चार आळस नको ॥४॥

मना नको नको हिंडों दारोदारीं । कष्ट झाले भारी येतां जातां ॥१॥
कल्पना सोडोनि संतासंगें राहें । सर्व सुख आहे त्यांचे पायीं ॥२॥
ज्याचिया दरुशनें शोक मोह जळे । पाप ताप पळे काळभय ॥३॥
जवळीच दिसे भावितां भावितां । एका जनार्दनीं ध्यातां सुख मोठें ॥४॥

मना सांडीं विषयखोडी । लावीं विठ्ठलेशीं गोडी ॥१॥
आणिक न लगे साधन । एकलें मन करी उन्मन ॥२॥
विठ्ठल विठ्ठल सांवळा । पाहें पाहे उघडा डोळां ॥३॥
एका जनार्दनीं शराण । मनाचि होय विठ्ठल पुर्ण ॥४॥

अरे अरे मना । कांहीं करी विचारणा ॥१॥
शरण विठोबासी जाई । मन राही भलते ठायीं ॥२॥
वाउगा तुंचि सोस । मना न करी सायास ॥३॥
येतो काकुळती । एका जनार्दनीं प्रीति ॥४॥

न करीं तळतळ मना । चिंती चरणां विठोबाचें ॥१॥
राहे क्षणभरी निवांत । न करीं मात दुजीं कांहीं ॥२॥
संतचरण वंदी माथां । तेणें सर्वथा सार्थक ॥३॥
एका जनार्दनीं मात । मना ऐकें तूं निवांत ॥४॥

आणिक साधनीं नको गुंतुं मना । धरी या चरणीं । विठोबाच्या ॥१॥
वाउगा बोभाट कासया खटपट । पंढरीची वाट सोपी बहु ॥२॥
एका जनार्दनीं कायावाचामनें । सतत राहणें संतापायीं ॥३॥

आणिकांची आस नको करूं मना । चिंती तूं चरणा विठोबाच्या ॥१॥
वाचे नाम गाये वाचे नाम गाये । वाचे नाम गाये विठोबाचे ॥२॥
करकटीं उभा चंद्रभागें तटीं । पुंडलिकापाठीं धरूनी ध्यान ॥३॥
ठेविले चरण दोन्हीं विटेवरी । वाट पाहे हरी भाविकाची ॥४॥
एका जनार्दनीं उभारुनी बाह्मा । आलंगीत आहे भोळे भोळे ॥५॥

अंतरींचा भाव दृढ धरी मना । सेवीं तूं चरणा विठोबाच्या ॥१॥
आणिक नको कष्ट कांहीं । राममुखीं गायी सदा नेमें ॥२॥
आकार निराकार सर्वही व्यापक । तो उभा सम्यकक समपदीं ॥३॥
एका जनार्दनीं वाहूनियां आण । विठ्ठलाचे चरण ध्यावे आधीं ॥४॥

वाउगी उपाधी न करी रे मना । चिंती या चरणा राघवाच्या ॥१॥
अंतकाळीं सखा कोणी नाहीं दुजा । पुत्र पत्‍नी वोजा न ये कामा ॥२॥
चालतांचि देह म्हणती माझा माझा । अंतकाळ पैजा यम बांधी ॥३॥
एका जनार्दनीं सर्व हें मायिक । शाश्वत तें एकक श्रीरामनाम ॥४॥

मना तूं एक माझी मात । श्रीविठ्ठली न धरी कां रें हेत ॥१॥
कांहीं पडतां जड भारी । वाचे म्हणे विठठल हरी ॥२॥
तुज ही खूण निर्वाणीं । शरण एका जनार्दनीं ॥३॥

मना ऐक हे विनंती । तूं न करी दुजी खंती । विठ्ठलावांचुनी प्रीती । दुजी नको आणिक ॥१॥
वाउगा तूं न करी सोस । दृढ घालीं तूं कास । धरीं पां विश्वास । विठ्ठलचरणीं ॥२॥
सांडीं माझें आणि तुझें । वाउगें नको वाहुं वौझें । निपजती बीजें । संतचरणी सकळ ॥३॥
हेंचि साधनांचें सार । विठ्ठलमंत्र उच्चार । एका जनार्दनीं वेरझार । येणें तुटें समूळ ॥४॥

मना निश्चय तूं करी । म्हणे जाईन पंढरी ॥१॥
नेमधर्मक हाचि माझा । पंढरीवांचूनि नाहीं दुजा ॥२॥
सर्व तीर्थाचें माहेर । विटे उभा कटीं कर ॥३॥
आवडीनें धरा भाव । एका जनार्दनीं भेटे देव ॥४॥

भक्त करुणाकर दीनाचा वत्सल । उभा श्रीविठ्ठल विटेवरी ॥१॥
मना जाय तेथें मना जाय तेथें । मना जाय तेथें पंढरीये ॥२॥
पुरतील काम निवारेल गुंती । आहे ती विश्रांति संतसंगें ॥३॥
आषाढी कार्तिकी सोहळा आनंद । मिळालासे वृंद वैष्णवांचा ॥४॥
एका जनार्दनीं आनंदी आनंद । तेणें परमानंद डुल्लतसे ॥५॥

विठ्ठल पंढरपुर निवासी । विठ्ठल उभा भिवरेसी । विठ्ठल पुंडलिकापाशीं । भक्ति प्रेमेशीं तिष्ठत ॥१॥
जाई जाई मना तेथें । सुखें वैष्णव नाचती जेथें । ब्रह्मानंदपद दरुशनमात्रें । देत आहे भक्तांसी ॥२॥
सुलभ सुलभ मंत्रराज । शंभु जाणे निजबीज । एका जनार्दनीं गुज । सांगतसे भाविकां ॥३॥

लाभें लाभ हातासी ये । हेचि गोय धरीं मना ॥१॥
वाउगा सोस नको वाहुं । सुखें गाऊं विठ्ठला ॥२॥
नको नको श्रम पसारा । सैरावैरा धांवुं नको ॥३॥
निवांत सेवों हरिकीर्तना । एका जनार्दनीं म्हणे मना ॥४॥

निवांतपणें मना चित्तीं तूं चरण । आणिक कल्पना न करीं कांहीं ॥१॥
चिंतीं पां विठ्ठल कायावाचामनें । संसारबंधन तुटेल तेणें ॥२॥
संसाराची वार्ता नुरेचि पां कांही । आणिकक प्रवाहीं पडुं नको ॥३॥
एका जनार्दनीं विठ्ठलनामीं छंद । मना तूं गोविंद आठवीं कां रे ॥४॥

मना ऐक एक मात । धरीं हरिनामीं हेत ॥१॥
तेणें चुकती बंधन । वाचे म्हणे नारायण ॥२॥
नारायण नाम । तेणें सर्व होय काम ॥३॥
दृढ धरी भाव । न करी आणिक उपाव ॥४॥
उपाव न करी कांहीं । शरण देवासी तूं जाई ॥५॥
एका जनार्दनीं मन । करी देवासी अर्पण ॥६॥

मना तूं एक करीं । वाचे आठवी श्रीहरी ॥१॥
आणिक न करी साधन । वाचे म्हणे नारायण ॥२॥
सर्व काळ हाचि धंदा । वाचे आठवी गोविंदा ॥३॥
तेणें जीवा सोडवण । शरण एका जनार्दन ॥४॥

अरे अरे मना । सत्य सत्य धरी ध्याना । पंढरीचा राणा । वेध ठेवीं तयाचा ॥१॥
तुज नाहें रे बंधन । सहज आकळे ब्रह्माज्ञान । वाउगें शोधन । नको करूं ग्रंथाचें ॥२॥
मागां तुज शिकविलें । परि तूं रे नायकशी वहिलें । तुझें हितगुज कथिलें । शुद्धि करी कांही ते ॥३॥
तूं अनिवार सर्वांसी । म्हणोनि कींव भाकितो तुजसी । शरण गुरु जनार्दनासी । एका भावें जाई तूं ॥४॥
एका जनार्दनीं शरण । जातां होईल समाधान । वाउगें नको भ्रमण । चरणीं राहे निवांत ॥५॥

अरे माझ्या मना । नित्य भजे नारायणा ॥१॥
तेणें तुटेल बंधन । उभय लोकीं कीर्ति जाण ॥२॥
मिळेल सकळ संपत्ति । नाश पावेल विपत्ति ॥३॥
प्राप्त होय ब्रह्मापद । वाचे वदावा गोविंद ॥४॥
एका जनार्दनीं मन । सदा चिंती नारायण ॥५॥

माझ्या मना लागो छंद । नित्य गोविंद गोविंद ॥१॥
तेणें निरसेल बंधन । मुखीं वदे नारायण ॥२॥
ब्रह्मारूप होय काया । माया जाईल विलया ॥३॥
होय सर्व सुख धणी । चुके जन्ममरण खाणी ॥४॥
म्हणे एका जनार्दन । सदा समाधान मन ॥५॥

मनें नागविलें बहुतांपारीं । धांव धांव तूं श्रीहरी ॥१॥
आतां माझें मन । दृढ ठेवावें आकळुन ॥२॥
वाहात चालिलों मनामागें । बुडतसे प्रपंच गंगे ॥३॥
धांवे धांवे विठाबाई । एका जानर्दनीं लागे पायीं ॥४॥

काय तुझें वेंचे देवा । मन आपुलें स्वाधीन ठेवा ॥१॥
हेंचि मागणें तुजप्रती । वारंवार हें विनंती ॥२॥
माझी ठेवा आठवण । म्हणे एका जनार्दन ॥३॥

माझ्या मनाचें तें मन । चरणीं ठेवावें बांधून ॥१॥
मग तें जाऊं न शके कोठें । राहे तुमच्या नेहटें ॥२॥
मनासी तें बळ । देवा तुमचें सकळ ॥३॥
एका जनार्दनीं देवा । मन दृढ पायीं ठेवा ॥४॥

ठायीं ठेविलिया मन । सहज होईल उर्तीण ॥१॥
आलों ज्या कारणा । तेंचि करवा पंढरीराणा ॥२॥
वाउगी ती आस । मनीं नसावी सायास ॥३॥
येतों काकुलती । एका जनार्दना प्रती ॥४॥

तापलिया तापें शिणलीया मार्गीं । पोहे ठाकी वेगीं कृष्णकथा ॥१॥
कृष्णकथा गंगा सांवळें उदक । मना बुडी दे कां वोल्हावसी ॥२॥
वोल्हावलें मन इंद्रियां टवटवी । गोपिराज जीवीं सांठविलें ॥३॥
सांठविलें जीवीं जाणा याची खुणा । जरी होय करुणा सर्वांभुतीं ॥४॥
सर्वांभूतीं राम दृष्टीचें देखणें । नाहीं दुजेंपणें आडवस्ती ॥५॥
आडवस्ती नाहीं एका जनार्दनीं । श्रीरामावांचुनी । आन नेणें ॥६॥

तुज सांगतसे मना । पाहें पंढरीचा राणा ॥१॥
नको दुजा छंद कांहीं । राहें विठ्ठलाचे पायीं ॥२॥
विषयीक वासना । सोडी सोडी सत्य जाणा ॥३॥
जेणें घडे सर्व सांग । फिटे संसाराचा पांग ॥४॥
म्हणे जनार्दनाचा एका । सुलभ उपाव नेटका ॥५॥

जन्ममरण सांकडें निवारावया कोडें । विठ्ठल उघडें पंढरीये ॥१॥
तयाचे चरणां मिठी घाली मना । नाहीं तुज यातना जन्मकोटी ॥२॥
चंद्रभागे स्नान पुंडलीक भेटी । पूर्वजा वैकुंठीं मार्ग सोपा ॥३॥
महाद्वारीं नाचा जोडोनियां पाणी । पुढें चक्रपाणी उभा विटे ॥४॥
एका जनार्दनीं तयांसी भेटतां । मोक्ष सायुज्यता पायीं लागे ॥५॥

मन रामीं रंगलें अवघें मनचि राम जालें । सबाह्म अभ्यंतरीं अवघें रामरुप कोंदलें ॥ध्रु०॥
चित्तचि हारपले अवघें चैतन्यचि जालें । देखतां देखतां अवघें विश्वा मावळलें ।
पहातां पहातां अवघें सर्वस्व ठकलें ॥१॥
आत्मयारामाचें ध्यान लागलें मज कैसें । क्रियाकर्म धर्म येणेचि प्रकाशे ।
सत्य मिथ्या प्रकृति पर रामचि अवघा भासे ॥२॥
भक्ति अथवा ज्ञान शांति आणिक योगास्थिति । निर्धारितां न कळे रामस्वरुपीं जडली प्रीती ।
एका जनार्दनीं अवघा रामची आदिअंतीं ॥३॥

तुमच्या शेतमालाची जाहिरात करण्यासाठी कृषी क्रांतीला भेट द्या .

वेद नेतां शंखासुरी । मत्स्य अवतार होय हरी ॥१॥
मारुनियां शंखासुरा । ब्रम्हया तोषविलें निर्धारा ॥२॥
रसातळा जातां अवनी । तळीं कांसव चक्रपाणी ॥३॥
काढोनियां चौदा रत्ने । गौरविला सुरभूषण ॥४॥
हिरण्याक्षें नेतां धरा । आपण सूकर पै जाहला ॥५॥
मारुनि दैत्यासी । सुखी केलें देवांसी ॥६॥
प्रल्हादाकारणें । स्तंभामाजीं गुरगुरणें ॥७॥
धरुनियां जानूवरी । वधिला हिरण्यकश्यपू निर्धारीं ॥८॥
इंद्राच्या कैवारें धांवून । रुप धरिलें वामन ॥९॥
बळी पाताळीं घातिला । आपण द्वारपाळ जाहला ॥१०॥
सहस्त्रार्जुनें पीडिलें । आपण परशराम जाहले ॥११॥
पितृआज्ञा मानुनी खरी । माता वधिली निर्धारीं ॥१२॥
सीतेचें करुनी मीस । केला राक्षसांचा नाश ॥१३॥
चौदा वर्षें वनांतरीं । वनवास सेवी हरी ॥१४॥
वसुदेवदेवकीसाष्ठीं । अवतार धरिलां पोटीं ॥१५॥
मारुनियां कंसासुर । उतरिला मेदिनीचा भार ॥१६॥
येऊनियां पंढरपुरा । धरिला विटेवरी थारा ॥१७॥
पुंडलिकासाठीं उभा । एका जनार्दनीं शोभा ॥१८॥