नामस्मरण ही वारकरी परंपरेची धडधड आहे. विठ्ठलाचे नाम घेणे म्हणजे केवळ एखादा शब्द पुन्हा पुन्हा म्हणणे नव्हे, तर आपल्या अंतर्मनाला भगवंताशी जोडून ठेवण्याचा एक सततचा प्रयत्न होय. नाम हे स्मरण, श्वास, मनन आणि भाव या सर्वांना एकत्र आणते.
संतांनी नामाला इतके श्रेष्ठ का मानले, याचे कारण त्याची सर्वसामान्यांना सुलभता आहे. मोठ्या ग्रंथांचा अभ्यास, कठीण साधना किंवा दीर्घ विधी शक्य नसले तरी नाम कोणालाही, कधीही आणि कुठेही घेता येते. म्हणूनच वारकरी परंपरेत नाम हे लोकभक्तीचे सर्वात मोठे साधन बनले.
नामस्मरणामुळे मनाची चंचलता कमी होते. विखुरलेले विचार एका केंद्राकडे येऊ लागतात. वारंवार विठ्ठलनाम घेतल्याने मनात शांतपणा, स्थिरता आणि नम्रता वाढते. ही स्थिरता केवळ आध्यात्मिकच नसून दैनंदिन आयुष्यातील ताणतणावांनाही सामोरे जाण्याची शक्ती देते.
नामाचा सामाजिक पैलू देखील तितकाच महत्त्वाचा आहे. दिंडी, वारी, भजन, कीर्तन किंवा सामूहिक जप यांमधून नाम लोकांना एकत्र आणते. जाती, पद, संपत्ती किंवा विद्वत्ता यांपेक्षा भाव आणि भक्तीला महत्त्व देणारी ही परंपरा समतेचा प्रत्यक्ष अनुभव देते.
संत तुकाराम, ज्ञानेश्वर, नामदेव आणि इतर वारकरी संतांच्या रचनांत नाम हे मोक्षमार्ग, धीर, कृपा आणि सहवास यांचे प्रतीक आहे. ते भक्ताला अंतर्मुख करते आणि भगवंताशी सख्य निर्माण करते. म्हणून वारकरी परंपरेत नाम हे उपासनेचे साधन असूनही जीवनपद्धतीचे अधिष्ठान बनते.
आजच्या काळातही नामस्मरण तितकेच आवश्यक आहे. माहितीच्या आणि गोंधळाच्या या युगात अंतःकरण शुद्ध, शांत आणि सजग ठेवणारा हा सहज मार्ग आहे. म्हणूनच वारकरी भावनेत नाम केवळ उच्चारले जात नाही, ते जगले जाते.