मोक्षदा एकादशी हे व्रत हिंदू धर्मात अत्यंत महत्त्वाचे आणि शुभ मानले जाते. 'मोक्षदा' नावाचा अर्थच 'मोक्ष देणारी' असा आहे. हे व्रत मार्गशीर्ष (मार्गशीर्ष) महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशीला केले जाते.
या व्रताचे प्रमुख महत्त्व आणि फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:
मोक्ष आणि मुक्ती
• मोक्षप्राप्ती: या व्रताच्या नावातच मोक्ष आहे. हे व्रत केल्याने भक्ताला जन्म-मृत्यूच्या फेऱ्यातून मुक्ती मिळते आणि मोक्ष प्राप्त होतो, असे मानले जाते.
• पापांचे क्षालन: मोक्षदा एकादशीचे व्रत केल्यास अनेक जन्मांमधील पापांचा नाश होतो आणि व्यक्तीची आत्मशुद्धी होते.
• वैकुंठाचे दार: या दिवशी व्रत करणाऱ्या भक्तांसाठी वैकुंठाचे दरवाजे उघडले जातात, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.
पूर्वजांना मुक्ती (पितृमुक्ती)
• या एकादशीला 'पितृक्तिदायिनी' असेही म्हणतात.
• असे मानले जाते की हे व्रत पूर्ण भक्तीने आणि श्रद्धेने केल्यास, व्यक्तीच्या सात पिढ्यांच्या पूर्वजांना (पितरांना) नरकातून मुक्ती मिळून मोक्ष प्राप्त होतो.
गीता जयंतीचा शुभ संयोग
• याच दिवशी भगवान श्रीकृष्णाने महाभारताच्या युद्धात अर्जुनाला पवित्र भगवद्गीतेचा उपदेश केला होता.
• त्यामुळे, मोक्षदा एकादशीला गीता जयंती देखील साजरी केली जाते. या दिवशी गीता पठण करणे, तिचे श्रवण करणे आणि तिच्या शिकवणीचे पालन करणे हे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते.
भगवान विष्णूची कृपा
• ही एकादशी भगवान विष्णूंना समर्पित आहे. या दिवशी विष्णूची पूजा, उपवास, आणि दानधर्म केल्याने जीवनात सुख, शांती आणि आध्यात्मिक प्रगती होते.
थोडक्यात, मोक्षदा एकादशीचे व्रत केल्याने केवळ वर्तमान जीवनातील दुःख आणि अडथळे दूर होत नाहीत, तर ते मोक्षप्राप्तीचा मार्ग सुकर करते आणि पूर्वजांना शांती व मुक्ती मिळवून देण्यासाठी मदत करते.
